بخش ۷۷ - حکایت سلطان بایزید بسطامی نورﷲ تربته و نقل ریاضتش
هوش مصنوعی: این شعر درباره تجربه روحانی و تلاش شیخ بایزید برای رسیدن به حقیقت و خودشناسی است. او به مدت دوازده سال با زحمت و ریاضت، نفس خود را تربیت کرده و به کوره‌ای تشبیه می‌کند که در آن آتش جهد و سختی را بر آن می‌کوبد. بایزید می‌گوید که با ملامت خود، سعی کرده تا خود را بشناسد و زنگ زشتی‌های خود را پاک کند. پس از سال‌ها تلاش و کوشش، او به مرحله‌ای می‌رسد که می‌تواند حقیقت را ببیند و نسبت به مخلوقات دیگر نیز توجه کرده و به آن‌ها کمک کند. در نهایت، او با رسیدن به عون و یاری حق، از خود و عالم مادی فارغ می‌شود و به رازهای با حق دست می‌یابد.
شیخ عالم، قطب معنی، بحر دیدقبله اهل حقیقت بایزید
هوش مصنوعی: شیخ دانا و عارف، نقطهی مرکزی حقیقت و دریاچهای از معانی، به عنوان قبلهای برای اهل حقیقت شناخته می‌شود، مانند بایزید.
گفت ده سال و دو کردم از مَرینفس خود را روز و شب آهنگری
هوش مصنوعی: در اینجا شخص از تلاش و سختکوشی خود در طول ده سال و دو ماه صحبت می‌کند. او به طور مداوم و بیوقفه به کار مشغول بوده و مانند یک آهنگر، به ساختن یا شکل دادن به چیزی در زندگیاش پرداخته است. این تلاش روزی و شبی صورت گرفته و نشانگر عزم و اراده اوست.
در ریاضت کوره می بنهادمش‌آتش جهد و جفا می دادمش
هوش مصنوعی: من او را در کورهٔ سختی و دشواری پرورش دادم و با تلاش و زحمت، گرمایی به او بخشیدم.
می زدم پتک ملامت بر سرشساختم آیینه ای تا از برش
هوش مصنوعی: من با زدن پتکی از ملامت و سرزنش بر سر او، آیینهای ساختم تا او خود را در آن ببیند و از رفتار و اعمالش آگاه شود.
هم بر او سالی به چشم افتکارمی نمودم خوش نگاه اعتبار
هوش مصنوعی: من سال‌ها به او خیره میشدم و به خاطر زیباییاش احساس خوشایندی داشتم.
بر میان خود پس از عُجب عمل‌بسته دیدم سخت زنّار دغل
هوش مصنوعی: در میان خودم، پس از اینکه به خودپسندی دچار شدم، دیدم که عمل خود را به شدت به دام دروغ و فریب گرفتار کردهام.
پنج سالی جهد کردم تا به زورکردم از خود دور زنّار غرور
هوش مصنوعی: به مدت پنج سال تلاش کردم تا با تلاش و کوشش، خودم را از زنجیرهای کبر و خودپسندی آزاد کنم.
پنج سالی هم بدم مرآت خویش‌می‌زدودم زنگش از طاعات خویش
هوش مصنوعی: به مدت پنج سال، سعی میکردم تا به وسیله اعمال نیک خود، زنگارهای درونم را پاک و دل را از غمها و ناپاکیها آزاد کنم.
تازه کردم زآن سپس اسلام خویش‌مرده دیدم خلق را یکجا به پیش
هوش مصنوعی: پس از آن که به روشنی حقیقت ایمان آوردم، متوجه شدم که مردم را یکجا و به صورت زنده بررسي میکنم.
کردم اندر کار ایشان ز اهتمامچار تکبیری و شد کارم تمام
هوش مصنوعی: در کار این افراد با جدیت و تلاش، چهار بار تکبیر گفتم و کارم به پایان رسید.
از جنازه خلق گشتم باز من‌نک نگویم جز که با حق راز من
هوش مصنوعی: من از مردهدلی مردم رستهام و هیچ نمیگویم جز این که تنها با خدا راز و نیاز دارم.
خلق را شستم چو از هستی ورقهم رسیدم من به عون حق به حق
هوش مصنوعی: من از هستی و وجود، دنیا را پاک کردم و وقتی به حقیقت رسیدم، به کمک و یاری حق به واقعیت دست یافتم.