۱۶- آیات ۸۹ تا ۹۸
هوش مصنوعی: این متن به داستان ذو القرنین اشاره دارد که به سرزمینهای مختلف سفر میکند. او در این سفر به دو قوم میرسد؛ قوم اول طالع خورشید را میبیند که بر گروهی که پوششی ندارند، میتابد. سپس به قوم دیگری میرسد که زبانشان را نمیفهمند و از او درخواست میکنند سدی بین خود و قوم یأجوج و مأجوج بسازد که مفسد در زمین هستند.
ذو القرنین میگوید که آنچه پروردگارش به او داده، بهتر است و از آنها میخواهد که او را در ساختن سد یاری کنند. او آهن و دیگر مواد را جمعآوری میکند و با استفاده از آتش و متالوژی سدی محکم میسازد که یأجوج را از ورود به سرزمین آن قوم بازمیدارد. این سد به عنوان رحمتی از جانب پروردگارش تلقی میشود و او یادآوری میکند که وقتی وعده خدا بیاید، این سد به تدریج از بین خواهد رفت.
پس از این کار، ذو القرنین به دعوت مردم به توحید و دین میپردازد و بر مقابله با مشرکان تأکید میکند.
ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً (۸۹) حَتّٰی إِذٰا بَلَغَ مَطْلِعَ اَلشَّمْسِ وَجَدَهٰا تَطْلُعُ عَلیٰ قَوْمٍ لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِهٰا سِتْراً (۹۰) کَذٰلِکَ وَ قَدْ أَحَطْنٰا بِمٰا لَدَیْهِ خُبْراً (۹۱) ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً (۹۲) حَتّٰی إِذٰا بَلَغَ بَیْنَ اَلسَّدَّیْنِ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمٰا قَوْماً لاٰ یَکٰادُونَ یَفْقَهُونَ قَوْلاً (۹۳) قٰالُوا یٰا ذَا اَلْقَرْنَیْنِ إِنَّ یَأْجُوجَ وَ مَأْجُوجَ پس از پی رفت سببی را (۸۹) مُفْسِدُونَ فِی اَلْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَکَ خَرْجاً عَلیٰ أَنْ تَجْعَلَ بَیْنَنٰا وَ بَیْنَهُمْ سَدًّا (۹۴) قٰالَ مٰا مَکَّنِّی فِیهِ رَبِّی خَیْرٌ فَأَعِینُونِی بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَهُمْ رَدْماً (۹۵) آتُونِی زُبَرَ اَلْحَدِیدِ حَتّٰی إِذٰا سٰاویٰ بَیْنَ اَلصَّدَفَیْنِ قٰالَ اُنْفُخُوا حَتّٰی إِذٰا جَعَلَهُ نٰاراً قٰالَ آتُونِی أُفْرِغْ عَلَیْهِ قِطْراً (۹۶) فَمَا اِسْطٰاعُوا أَنْ یَظْهَرُوهُ وَ مَا اِسْتَطٰاعُوا لَهُ نَقْباً (۹۷) قٰالَ هٰذٰا رَحْمَةٌ مِنْ رَبِّی فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ رَبِّی جَعَلَهُ دَکّٰاءَ وَ کٰانَ وَعْدُ رَبِّی حَقًّا (۹۸)
هوش مصنوعی: سپس او راهی را در پیش گرفت (۸۹) تا اینکه به جایی رسید که خورشید طلوع میکرد و آنجا را یافت که خورشید بر قومی طلوع میکند که ما برای آنها از خورشید حفاظی قرار ندادهایم (۹۰) همچنین، ما از آنچه که نزد او بود، آگاهی کامل داریم (۹۱). سپس او دوباره راهی دیگر در پیش گرفت (۹۲) تا اینکه به محلی رسید میان دو سد و قومی را یافت که تقریباً مفهوم نمیفهمیدند (۹۳). آنها گفتند: «ای ذو القرنین، یأجوج و مأجوج مفسدانی در زمیناند، آیا برای ما خرجی تعیین میکنی تا بین ما و آنها سدی بسازی؟» (۹۴) او پاسخ داد: «آنچه که پروردگارم به من عطا کرده است، بهتر است، پس با نیروی خود به من کمک کنید تا بین شما و آنها سدی بسازم» (۹۵). گفتند: «تکههای آهن به من بدهید»، تا اینکه وقتی میان دو دیوار هموار کرد، گفت: «بدمید!» و هنگامی که آن را آتشین کرد، گفت: «بر روی آن قلع بریزید» (۹۶). پس آنها نتوانستند بر آن غلبه کنند و نتوانستند آن را نقب بزنند (۹۷). او گفت: «این رحمت پروردگار من است، و هنگامی که وعده پروردگارم بیاید، آن را به خاک میساید و وعده پروردگارم حقیقی است» (۹۸).
تا چون رسید بجای بر آمدن آفتاب یافت آن را که بر میآید بر گروهی که نگردانیده بودیم برای ایشان از پیش از آن پوششی (۹۰) همچنین و بدرستی که احاطه داشتیم بآنچه بود نزد او از راه آگاهی (۹۱) پس از پی رفت سببی را (۹۲) تا چون رسید میانه دو سد یافت از پیش آن دو تا گروهی را که نزدیک نبودند که بفهمند سخنی را (۹۳) گفتند ای ذو القرنین بدرستی که یأجوج و مأجوج فسادکنندگانند در زمین پس آیا بگردانیم برای تو خرجی بر آنکه بسازی میانۀ ما و میانۀ ایشان سدی (۹۴) گفت آنچه تمکن داده مرا در آن پروردگار من بهتر است پس مدد کنید مرا بقوتی که بسازم میان شما و میان ایشان سدی (۹۵) یارید نزد من پارچههای آهن تا وقتی که برابر شود میانۀ آن دو کوه گفت بدهید تا وقتی که گردانید آن را آتش گفت بیارید نزد من تا بریزم بر آن مس گداخته (۹۶) پس نتوانستند که بالا روند آن را و نتوانستند مر او را سوراخ کردن (۹۷) گفت این رحمتی است از پروردگارم پس چون آید وعده پروردگار من میگرداندش ریزهریزه و باشد وعدۀ پروردگار من حق (۹۸)
هوش مصنوعی: وقتی به جایی رسید که آفتاب طلوع میکند، شخصی را دید که برای گروهی که ما پیش از این به هیچوجه راهنمایی نکرده بودیم، وعدهای در نظر داشت. ما به همهی چیزهایی که نزد او بود، آگاهی داشتیم. سپس به دنبال راهی رفت و وقتی به میان دو کوه رسید، گروهی را دید که نزدیک بود از فهمیدن سخن ناتوان باشند. آنها گفتند: «ای ذو القرنین، یقیناً یأجوج و مأجوج در زمین فساد میکنند. آیا خرجی برای تو در نظر بگیریم تا بتوانی سدی بین ما و آنها بسازی؟» او پاسخ داد: «آنچه پروردگارم به من داده، بهتر است. پس به من کمک کنید تا سدی بسازم.» او از آنها خواست تا تکههای آهن بیاورند. وقتی که این تکهها را جمع کردند، دستور داد که آنها را در آتش بگذارند و سپس بر روی آن مس گداخته بریزد. آنها نتوانستند از سدی که او ساخت بالا بروند و یا آن را سوراخ کنند. او گفت: «این رحمتی از پروردگارم است. اما وقتی وعده پروردگارم بیاید، آن را به خردههای کوچک تبدیل خواهد کرد و وعدهاش واقعی است.»
پس ز پی شد مر سبب را در رجوعتا رسد آنجا که خور یابد طلوع
هوش مصنوعی: برای رسیدن به جایی که خورشید طلوع میکند، باید ابتدا سبب و دلیل را دنبال کرد و در مسیر برگشت، آن را بررسی کرد.
یافت طالع شمس را در جوششیبر گروهی که نبُدشان پوششی
هوش مصنوعی: خورشید خوشبختی بر گروهی تابید که هیچگونه پناه و پوششی نداشتند و این تابش باعث جوشش و تحرک آنها شد.
همچنان بود امر او که علم ماکرد احاطه از خبر مانا ورا
هوش مصنوعی: این جمله به معنای آن است که آنچه او (خداوند) اراده کرده است، سبب شده که دانش ما بر اسرار و خبرهای پایداری که او دارد، احاطه پیدا کند. به عبارتی، اراده الهی باعث شده که ما بتوانیم به دانش و اطلاعاتی دربارهی او دست یابیم.
یا جنود و مکنتش بود آن چنانکه محیط الاّ که حق بودی بر آن
هوش مصنوعی: این عبارت به این معناست که قدرت و امکانات آن شخص به گونهای بوده است که همهجا را در بر میگرفته، اما در نهایت، فقط حق آن شخص بر همهچیز حاکم بوده است.
گشت تابع پس سبب را از وجوهتا رسید او در میان هر دو کوه
هوش مصنوعی: سبب و علت باعث شدند که او در میان دو کوه قرار بگیرد.
یافت قومی پیش آن کوه از بسیجکه زبانی می نفهمیدند هیچ
هوش مصنوعی: گروهی در پیش آن کوه جمع شدند که هیچ زبان یکدیگر را نمیفهمیدند.
پس به ذو القرنین گفتند آن گروهبا اشارت یا مترجم پیش کوه
هوش مصنوعی: گروهی به ذو القرنین اشاره کردند و به او گفتند که به کوه برو.
در زمین یأجوج و مأجوج آشکارمیکنند افساد از هر رهگذار
هوش مصنوعی: در زمین یأجوج و مأجوج، فساد و خرابی از هر جهتی نمایان میشود.
از پس این کوه چون آیند درمیبرند و میخورند از خشک و تر
هوش مصنوعی: بعد از این کوه، افرادی میآیند که از همه نوع مواد غذایی، چه خشک و چه تر، میبرند و مصرف میکنند.
بهر ما نز خوردنی ماند چیزنی ز حیوان و مواشی یا جهیز
هوش مصنوعی: برای ما از خوراک چیزی باقی نمانده است، نه از حیوانات و چهارپایان، و نه از وسایل زندگی.
ما تو را آریم خرج از مال خودتا کِشی آیا میان ما تو سد
هوش مصنوعی: ما هزینههای تو را از مال خود میدهیم تا ببینیم آیا تو در میان ما فاصلهای ایجاد میکنی یا خیر.
آنچه خواهی آوریمت ما جمیعتا کِشی مابین ما سدی رفیع
هوش مصنوعی: هر چه که بخواهی، ما همهاش را برایت فراهم میکنیم تا هیچ مانعی بین ما وجود نداشته باشد.
گفت تمکین داده بر من کارسازاندر آن یعنی ز مالم بی نیاز
هوش مصنوعی: او میگوید که من به کسی اعتماد کردهام که مشکلاتم را حل کند و به من کمک کند، به نحوی که دیگر به مال و داراییام نیازی نداشته باشم.
پس مرا یاری کنید از چیزهایعنی از اسباب و آلاتی شما
هوش مصنوعی: پس لطفاً به من کمک کنید و از وسایل و ابزارهایی که در اختیارتان است استفاده کنید.
همچو سنگ و چوب و آهن بی شمارتا کشم سدی میانتان استوار
هوش مصنوعی: من مانند سنگ، چوب و آهن، بیشمار و محکم هستم، تا زمانی که یک سد استوار میان شما و من ایجاد کنم.
پس زمین را کَند تا نزدیک آبقطعه ها افکند ز آهن بی حساب
هوش مصنوعی: پس زمین را بکن و نزدیک آب، تکههای بینهایت آهن بیفکن.
تا مساوی شد میان هر دو کوهسخت و محکم ساخت سدی با شکوه
هوش مصنوعی: وقتی که فاصله میان دو کوه بزرگ و استوار برابر شد، سد بزرگی را با عظمتی خاص بنا کرد.
گفت آهنها به آتش بردمیدتا که بر بالای آن ریزم حدید
هوش مصنوعی: گفت آهنها را به آتش میبرم تا بتوانم بر روی آنها آهن خالص بریزم.
یک صد و پنجاه گز سدی فکندتا مساوی گشت با کوه بلند
هوش مصنوعی: یک سد به طول صد و پنجاه گز ساخته شد تا همسطح با کوه بلندی شود.
ناتوان گشتند مر یأجوجیانتا برآیند ایچ بر بالای آن
هوش مصنوعی: مردم یأجوج و مأجوج توانشان در برابر مشکلات کاهش یافته است، بهطوری که دیگر نمیتوانند از موانع عبور کنند.
نه توانستند کز آلات خویشثُقبهای در وی کنند احداث پیش
هوش مصنوعی: آنها نتوانستند با ابزارهای خود سوراخهایی در او ایجاد کنند.
گفت اینکه یافتید آسایشیاز خدای من بود بخشایشی
هوش مصنوعی: او میگوید که آرامشی که پیدا کردهاید، لطف و بخشش خداوند به شما بوده است.
پس چو آید وعده پروردگارسازد آن را خُرد و مُرد از هر کنار
هوش مصنوعی: زمانی که وعده خداوند فرا برسد، آن را به پودر و خاکستر تبدیل میکند و هر چیزی را از میان میبرد.
وین ز آثار قیامت بی خطاستوعدة حق باشد آن بر صدق و راست
هوش مصنوعی: این وجود، نشانههایی از روز قیامت دارد و وعدهای که به حقیقت و صدق برمیگردد، بدون هیچ گونه اشتباهی است.
چونکه ذوالقرنین آن سد بر نهادعزم زآن پس کرد بر فتح بلاد
هوش مصنوعی: ذوالقرنین پس از اینکه سدی را بنا کرد، عزمش را بر فتح سرزمینها استوار کرد.
خلق را میخواند بر توحید و دینیک جهت بر قلع و قمع مشرکین
هوش مصنوعی: مردم را به یکتاپرستی و دین واحد دعوت میکند و به سوی از بین بردن مشرکان میرود.