غزل شمارهٔ ۲۳۸
هوش مصنوعی: در این شعر به اهمیت روح و دل در مقابل مادیات پرداخته شده است. شاعر می‌گوید که نباید تعلقات دنیوی قلب انسان را به تسخیر درآورد، زیرا این تعلقات همچون ماران خطرناک هستند. انسان باید از جهل دوری کند و عقل او باید به فکر دل و حال درونی‌اش باشد. حرص و شهوت می‌تواند انسان را به ذلت بکشاند و تنها با عنایت خدا و یاری دل می‌توان از این وضعیت نجات یافت. در نهایت، شاعر به پیروی از آموزش‌های درست و دوری از آزار به دل اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که برای نجات، باید به راهی درست گوش فرا داد و از مادیات دوری کرد.
باید که مال دنیا مسمار دل نباشدکین مارها که بینی، جز مار دل نباشد
هوش مصنوعی: باید مواظب باشیم که دلبستگی به داراییهای دنیایی باعث نشود که قلبمان را مانند مارهای خطرناک بگزد، زیرا این دلبستگیها بیشتر از چیزهای دیگر میتوانند آسیبزننده باشند.
بیمار جهل گردد روزی هزار نوبتاز عقل اگر زمانی تیمار دل نباشد
هوش مصنوعی: انسانی که به جهل و نادانی مبتلاست، هر روز چندین بار دچار درد و رنج میشود؛ حتی اگر عقل و دانش داشته باشد، وقتی که به احساسات و قلبش توجه نکند.
وقتی که حرص و شهوت خواری کنند بر دلآه! ار عنایت او غم خوار دل نباشد
هوش مصنوعی: وقتی که دنیا و خواستههای نفسانی انسان را ذلیل و حقیر میکنند، آه! اگر لطف و توجه او نباشد، دل دچار اندوه و غم خواهد شد.
سودی ندارد از کس یاری نمودن دلنور هدایت او تا یار دل نباشد
هوش مصنوعی: اگر دل کسی نور هدایت نداشته باشد، یاری کردن او فایدهای ندارد؛ تا زمانی که او خود بخواهد و یار دلش باشد، هیچ کمکی به او نخواهد رسید.
نزد خداپرستان دانی که: چیست طاعت؟آن سیرتی که در وی آزار دل نباشد
هوش مصنوعی: در نظر پرستندگان خدا، بدان که طاعت چیست؟ این ویژگیای است که در آن، آسیبی به دل انسان نمیزند.
یک بار اگر ببینی دل را، یقین بدانیکین آبگینه هرگز در بار دل نباشد
هوش مصنوعی: اگر یک بار دل را ببینی، به خوبی میفهمی که این محبت و احساسات مانند یک شیشه ظریف است که هرگز در پرده دل قرار نخواهد گرفت.
بر قول اوحدی کن گوش، ار نجات خواهیزیرا که قول او جز مسمار دل نباشد
هوش مصنوعی: به حرف اوحدی خوب گوش بده، اگر میخواهی نجات پیدا کنی، چرا که سخن او جز بر دل نمینشیند.