غزل شمارهٔ ۶۷۹
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به توصیف حسرت و شوقی عمیق نسبت به معشوق می‌پردازد. او از زیبایی و تاثیرات حضور معشوق بر طبیعت و پیرامونش صحبت می‌کند. گل‌ها از شرم عشق معشوق در عرق فرو می‌روند و عشق او چنان عمیق است که گویی تمام عناصر طبیعت مانند آب و باد نیز در جستجوی معشوق هستند. شاعر به تضاد میان آرزو و واقعیت اشاره می‌کند و به احوال روحی و فکری خود در غیاب معشوق می‌پردازد. همچنین، از زیبایی‌های ظاهری و باطن معشوق، به‌ویژه در مراغه، یاد می‌کند و به احساس درد و فراق نسبت به او اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر با زبانی استعاری و خیال‌انگیز، فریاد دل دردمند خود را بیان می‌کند.
گل در قرق عرق کند از شرم روی توصافی به کوچها دود از جستجوی تو
هوش مصنوعی: گل به خاطر زیبایی و طراوت تو، در عرق و شرم فرو میرود، و در خیابانها بوی عطر تو پخش میشود.
در شانه دید موی تو صافی و زان زمانبرسینه سنگ می‌زند از شوق موی تو
هوش مصنوعی: در شانهام، موهای تو را صاف و دلپذیر دیدم و از آن لحظه، بر سینهام احساس شوق و عشق نسبت به موهای تو به اوج رسید.
بر پای سرو و بید نهد روی هر نفسصافی ز حسرت و هوس قد و روی تو
هوش مصنوعی: بر زیر درختان سرو و بید، هر نفسی که میکشم، یاد تو و آرزوها و حسرتهایم را به وضوح حس میکنم. جمال و قامت تو در این لحظات برایم زنده میشود.
مشکین کند کنار و لبش هر به مدتیآن باد مشک بیز که اید ز سوی تو
هوش مصنوعی: دهانش مانند مشک شنیده میشود و هر لحظه بویی خوش از آن به مشام میرسد، گویی بادی خوش از سوی تو میوزد.
صافی به جای آب روانها کند نثاربر دست آنکه آب زند خاک کوی تو
هوش مصنوعی: دریاها و جویبارها همیشه جان خود را به خاطر کسی که خاک کوی تو را با آبش سیراب می‌کند، فدای او میکنند.
دستش به جان نمی‌رسد، ار نی به جای آبمی‌کرد جان خویشتن اندر گلوی تو
هوش مصنوعی: او نمیتواند به تو کمک کند، حتی اگر نی را به جای آب استفاده کند، جان خودش را به خاطر تو در خطر میاندازد.
روزی بنه به خوردن می‌پای در قرقتا ما به سر کشیم چو صافی کدوی تو
هوش مصنوعی: روزی برای خوردن مینوشیدیم، در محلی که حفاظت شده بود، تا ما مانند کدوهای صاف و یکدست به فکر و خیال فرو برویم.
کی کردمی من از لب صافی حدیث؟ اگروقتی برو دهان ننهادی سبوی تو
هوش مصنوعی: آیا من از لب صاف و خالصت چیزی گفتم؟ اگر تو در آن زمان به هیچ وجه به من نزدیک نمیشدی و لب به گفتوگو نمیگشودی.
تو در مراغه فارغ و صوفی به نوبهاردر خاک و خون مراغه‌زنان ز آرزوی تو
هوش مصنوعی: در مراغه، تو زندگی راحتی داشتی، در حالی که در همان زمان، صوفیان در فصل بهار در خاک و خون غرق شدهاند و همه به خاطر آرزوی تو رنج میکشند.
بر ما تو بسته در چو قرق سال و ماه و ماسر در جهان نهاده چو صافی به بوی تو
هوش مصنوعی: بر ما درهای محبت تو بسته است، مانند قهری که سال و ماه را فراگرفته است و ما در این دنیا مشغولیم، همچون ظرفی که به بوی تو معطر شده است.
صافی ز سنگ تفرقه فریاد می‌کندمانند اوحدی، که بنالد ز خوی تو
هوش مصنوعی: سنگ تفرقه، صدای روشنی را به گوش میرساند، مانند اوحدی که از وجود تو شکایت می‌کند.