غزل شمارهٔ ۶۸۵
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عاشقانه و تحمل درد و رنج ناشی از عشق می‌پردازد. شاعر به دل خود یادآوری می‌کند که هرگز به خاطر ستم‌های معشوقش ناامید نباشد و حتی در صورت آزار، نباید از او رو برگرداند. عشق حقیقی نیازمند فدا کردن جان و دل است و گریزی از آن نیست. شاعر به داغ عشق و درد جدایی اشاره می‌کند و با مطرح کردن مثال‌هایی چون یعقوب و یوسف، گواهی بر تحمل رنج و انتظار برای رسیدن به معشوق می‌آورد. او همچنین به ناتوانی در دیدن زیبایی‌ها و نیکی‌های عشق اشاره می‌کند و از درد جدایی می‌نالد. در نهایت، پیامی از فراق و دلتنگی و توصیه به صبر در عشق را به تصویر می‌کشد.
ای دل مکن، بهر ستمی این نفیر ازوچون جانت اوست، تن زن و دل برمگیر ازو
هوش مصنوعی: ای دل، به خاطر ستمی که از او میبینی، نگران نباش؛ چون جانت در دست اوست، فقط باید بدن و دلت را از او دور نگهداری.
آن دوست گر به تیر کند قصد دشمنیسر پیش‌دار و روی مگردان به تیر ازو
هوش مصنوعی: اگر آن دوست بخواهد به تو آسیب برساند، سر خود را پایین بیاور و به سمت او نگاه نکن.
از یار ناگزیر نشاید گریختنزان کس توان گریخت که باشد گزیر ازو
هوش مصنوعی: گریختن از یار ناگزیر کار راحتی نیست، زیرا کسی که از این شخص فرار کند، خودش در واقع نمیتواند از او دور شود.
گر جان طلب کند ز تو جانان، بدین قدرضنت مکن، فدا کن و منت پذیر ازو
هوش مصنوعی: اگر محبوب از تو بخواهد که جانت را بدهی، پس اینقدر درنگ نکن، فدای او بشو و از او قدردانی کن.
جانی که داغ عشق ندارد کجا برند؟گر بایدت که زنده بمانی بمیر ازو
هوش مصنوعی: دل، بدون عشق و محبت ارزش ندارد و جایی برای آن وجود ندارد. اگر میخواهی زنده بمانی و زندگی کنی، بهتر است از این عشق که تو را میآزارد، آزاد شوی.
با مدعی بگوی که: ای بی‌بصر، مکنعیب نظر، که دیده نبیند نظیر ازو
هوش مصنوعی: به او بگو که ای بیخبر، عیبی به دیدن نزن، چون چشم نمیتواند چیزی مشابه او را ببیند.
یعقوب در جدایی یوسف به جان رسیدتا بعد ازین چه مژده رساند بشیر ازو؟
هوش مصنوعی: یعقوب، در فراق یوسف به شدت آزار دید و رنج کشید. حالا بعد از این همه دوری، چه خبری میتواند پیامآور برای او بیاورد؟
در عشق نیکوان به جوانی کنند عیشما عیش چون کنیم؟ که گشتیم پیر ازو
هوش مصنوعی: در عشق نیکان، جوانان خوشگذرانند و حال ما چگونه خوب خواهد بود؟ که ما از عشق آنها پیر و رنجور شدهایم.
ای در خطر فگنده دلم را تو از خطاوانگه ندیده هیچ خطای خطیر ازو
هوش مصنوعی: ای کسی که دل مرا در خطر افکندهای، تو از اشتباهات من آگاه نیستی و هیچ خطای بزرگ و مهمی را ندیدهای.
روزی به دست باد نشانی به ما رسانزان زلف عنبرین، که خجل شد عبیر ازو
هوش مصنوعی: روزی باد پیام را به ما آورد و خبری از زلفهای خوشبو و معطر به همراه داشت. آنقدر این زلفها زیبا و دلانگیز بودند که عطر خودشان از آنها شرمنده شد.
از سوز اوحدی حذری کن، که وقتهاسلطان زیان کند، که بنالد فقیر ازو
هوش مصنوعی: از درد و رنج اوحدی دوری کن، زیرا در این مواقع، ممکن است سلطان دچار زیان شود و فقیر از آن رنج ببرد.