غزل شمارهٔ ۸۵۴
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر زیبایی و شیرینی آراستگی معشوقش را می‌ستاید و به توصیف چهره‌اش می‌پردازد. او احساس می‌کند که صورتگری چینی نمی‌تواند به چنین زیبایی بیافریند. شاعر به ویژگی‌های منحصر به فرد معشوق اشاره می‌کند و بروز احساساتش را در فراق او بیان می‌نماید. او می‌گوید که چهره‌اش کم‌رنگ و دلسرد است و از دوری معشوق رنج می‌برد. همچنین به این نکته می‌پردازد که هیچکس نمی‌تواند در برابر زیبایی معشوق بی‌تفاوت بماند، حتی کافران نیز تحت تأثیر جذابیت او قرار می‌گیرند. شاعر با اعتراضی ضمنی به غفلت دیگران از عشق خود، احساس تنهایی و سوز و گداز در نبود معشوق را به تصویر می‌کشد. در نهایت، شاعر عشق و درد دل خود را به نحوی بیان می‌کند که گویی هیچکس نمی‌تواند درک کند که او چگونه در فراق محبوب میسوزد.
رخت گویم به زیبایی، لبت گویم به شیرینیحرامست ار چنین صورت کند صورتگری چینی
هوش مصنوعی: میگویم که زیباییات را بپوشم و لبهایت را شیرین بگویم، اما اگر چنین زیبایی را نقاشی چینی به تصویر بکشد، حرام خواهد بود.
به عارض حیرت حور و به قامت غیرت طوبیبه رخ سرمایهٔ مهر و به دل پیرایهٔ کینی
هوش مصنوعی: زیباییهای حور را به غیرت درخت طوبی و روی زیبای عشق را به دل پر از کینه نسبت داده شده است. این تصویرها نشاندهندهٔ شگفتی و جذابیت عشق و عواطف انسانی هستند.
ترا، ای ترک، اگر روزی ببیند خسرو گردونبرت زانو زند، گوید: تو آغا باش و من اینی
هوش مصنوعی: در آینده اگر روزی شاه از آسمان تو را ببیند و به احترام تو زانو بزند، می‌گوید: تو سروری و من حالا در این مقام هستم.
سخن گویی و می‌خواهم که دردت زان زبان چینمولی ترسم که بد گویان بگویندم: سخن چینی
هوش مصنوعی: من می‌خواهم از زبان تو درد و رنجت را بشنوم و درد دل کنی، اما میترسم که برخی از بدگویان بگویند که من به تو گوش میدهم و فقط حرفهایت را میزنم.
رخم زردست و آهم سرد و لب خشک از فراق تونگفتم حال چشم تر، که خود چون بگذری بینی
هوش مصنوعی: ظاهر من زرد و آهم سنگین و لبهایم خشک است، اما از دوری تو حال چشمهای اشکبارم را نگفتم؛ چرا که وقتی از کنارم بگذری، خود حال آنها را خواهی دید.
ترا با آن غرور حسن و ناز و سرکشی، جاناکجا از دست برخیزد که پا درویش بنشینی؟
هوش مصنوعی: تو با آن زیبایی و خودخواهیات، ای محبوب، چطور میتوانی از جایی که باید برخیزی، در حالی که پای درویش را نادیده میگیری؟
نه تنها بر سر راهت مسلمان دیده میداردکه گه کافر ترا بیند به راه آید ز بی‌دینی
هوش مصنوعی: در مسیر زندگیات فقط مسلمانان نیستند که به تو نظر میاندازند، بلکه افرادی که غیرمؤمن هم هستند میتوانند به تو توجه کنند و از بیدینیات متاثر شوند.
اگر قد ترا شمشاد گویم جای آن داریوگر روی ترا خورشید خوانم در خور اینی
هوش مصنوعی: اگر بگویم که قامت تو مانند شمشاد است، سزاوار این تو هستی. و اگر بگویم که صورت تو همچون خورشید است، این نیز به تو میآید.
ترا بر اوحدی چون دل نسوزد چاره آن دانمکه در هجر تو میسوزد به تنهایی و مسکینی
هوش مصنوعی: وقتی تو به کسی مانند اوحدی احساس نرسانی و دل نسوزانی، میدانم که علتش این است که او در فراق تو به شدت رنج می‌کشد و تنهایی و ضعف او را میسوزاند.