غزل شمارهٔ ۳۷۸
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی بر روی اصول اخلاقی تأکید دارد و به انسانها میآموزد که نباید به بدیها میل کنند و در قضاوتها و رفتارهای خود احتیاط کنند. شاعر اشاره میکند که عیبجویی از دیگران، اعم از درویش و توانگر، نادرست است و نباید کارهای ناپسند را توجیه کنیم. همچنین به اهمیت صداقت در علم و دانش اشاره شده و بر این نکته تأکید میکند که نباید حقایق را با عوام فریبی مخدوش کنیم. شاعر به عدم تبعیض میان افراد و پرهیز از قضاوتهای نادرست و حسادت نیز اشاره میکند. در نهایت، این شعر دعوت به پیروی از حق و دوری از جدلهای نادرست میکند و بر اهمیت آرامش و حسن نیت تأکید دارد.
ما نگوییم بد و میل به ناحق نکنیمجامه کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم
ما نباید درباره دیگران بد بگوییم و نباید به سمت بی عدالتی جدب شویم. همچنین نباید لباس کسی را سیاه کنیم منظور نابود کردن دیگران که باعث شود خویشاوندان طرف سیاه پوش شوند بخاطر پر کردن جیب خود از داراییهای دنیوی
عیب درویش و توانگر به کم و بیش بد استکار بد مصلحت آن است که مطلق نکنیم
هوش مصنوعی: عیب و نقص در فقیر و ثروتمند باید به اندازه و نوع خود مورد بررسی قرار گیرد و نمیتوان به طور کلی و مطلق قضاوت کرد. در واقع، باید با دقت و ملاحظه به شرایط و ویژگیهای هر فرد نگاه کرد و از مطلقنگری خودداری کرد.
رقم مغلطه بر دفتر دانش نزنیمسر حق بر ورق شعبده ملحق نکنیم
هوش مصنوعی: در کار علم و دانش، نباید به تقلب و فریبکاری پرداخته و حقایق را به روشهای غیرصادقانه تحریف کنیم.
شاه اگر جرعه رندان نه به حرمت نوشدالتفاتش به می صاف مروّق نکنیم
هوش مصنوعی: اگر شاه فقط به خاطر احترام به رندها یک جرعه بنوشد، ما نباید به می صاف و زینتی او توجه کنیم.
خوش برانیم جهان در نظر راهروانفکر اسب سیه و زین مغرّق نکنیم
در برابر مسافران و سالکان دنیا، به خوشی بر جهان که همچون اسبی است سواری کنیم ولی به تجملاتی همچون سیاه بودن اسب یا آراستگی زین بی اهمیت باشیم.
آسمان کشتی ارباب هنر میشکندتکیه آن به که بر این بحر معلّق نکنیم
هوش مصنوعی: آسمان احساسات و ایدههای هنری را خراب میکند، بنابراین نباید اتکای خود را به این دنیای بیثبات و ناپایدار بگذاریم.
گر بدی گفت حسودی و رفیقی رنجیدگو تو خوش باش که ما گوش به احمق نکنیم
هوش مصنوعی: اگر شخص حسود یا رفیقات بدی بگوید و ناراحت شود، تو خوشحال باش و به حرفهای احمقها گوش نده.
حافظ ار خصم خطا گفت نگیریم بر اوور به حق گفت جدل با سخن حق نکنیم
هوش مصنوعی: اگر دشمن اشتباهی کرد، ما به او چیزی نمیگوییم؛ و اگر سخنش حق بود، در مورد حق بحث و جدل نمیکنیم.