غزل شمارهٔ ۴۲۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به میکده رفته و حالتی خواب‌آلود و بی‌خبر از خود دارد. باده‌فروشی او را بیدار می‌کند و از او می‌خواهد که شستشو کند و به خرابات برود تا دچار آلودگی نشود. شاعر به زیبایی‌های زندگی اشاره می‌کند و به اهمیت پاکی و طهارت در زندگی اشاره دارد. او همچنین به حسرت و غم ناشی از آلودگی‌ها و بی‌توجهی‌ها پرداخته و در پایان، با ذکر حافظ، به پیچیدگی‌های عشق و دوگانگی آن اشاره می‌کند. در نهایت، شعر به تأمل در زندگی و پاکی می‌پردازد و یادآوری می‌کند که زیبایی‌های زندگی، گاه به دلیل آلودگی‌ها ناپدید می‌شوند.
دوش رفتم به در میکده خواب‌آلودهخرقه تر دامن و سجّاده شراب‌آلوده
دیشب دلزده و درمانده، به میخانه رجوع کردم دلزده از اینکه دامن خرقه ی پرهیزگاری اَم از فراوانی گناه تر شده و سجّاده ی عبادت اَم آلوده به شراب است.
آمد افسوس‌کنان مغبچهٔ باده‌فروشگفت بیدار شو ای رهرو خواب‌آلوده
(وقتی با خرقه و سجّاده ی آلوده به میکده رجوع کردم( ساقی گلچهره درحالی که به حال و روز من تاسّف می خورد به استقبالم آمد و از روی دلجویی و دلسوزی گفت: ای سالک و ای رهرو، ای که به ظاهر وانمود به سیر و سلوک میکنی امّا در باطن به آن کار دیگر مشغولی از خواب غفلت بیدارشو!! تا کی می خواهی خود و دیگران را بفریبی؟ با خود رو راست باش و تکلیف خویش را معیّن کن. از یک سو ادّعای سیر و سلوک و تهذیب نفس می کنی از سوی دیگر در زیر خرقه چه کار ها که نمی کنی! سجّاده ی زهد بر دوش داری و در آستین خرقه شراب حمل می کنی!
شست و شویی کن و آن‌گه به خرابات خِرامتا نگردد ز تو این دیر خراب آلوده
( مُغبچه درادامه ی سخن گفت): برای رسیدن به بیداری و آگاهی باید اوّل دل و جانت را از آلودگی‌ها شستشو دهی سپس پاک و بی ریا گام به میکده بگذاری اگر با آلودگی‌ها وارد شوی ممکن است میکده را نیز آلوده کنی.
به هوای لب شیرین پسران چند کنیجوهر روح به یاقوت مذاب آلوده
ای خرقه پوش متظاهر، تاکی می خواهی در هوس کامگیری از لبهای نوشین پسرانِ زیبا روی، ذات واصلِ روح خویش را آلوده کنی؟ روح تو خود الماسی اصیل، حقیقی و گرانبهاست در حالی که لب سرخ پسران (یاشراب آتشین) یاقوت مجازی و فرعیست چرا ازروی هوسرانی، اصل و حقیقت(روح) را که ارزش والایی دارد با جنس فرعی و مجازی که هیچ ارزشی ندارد قرین و هم نشین می کنی و روح خویش را میآزاری؟!
به طهارت گذران منزل پیری و مکنخلعت شیب چو تشریف شباب آلوده
(درادامه ی سخن) ..... حال که به دوران کهنسالی رسیده ای سعی کن این خلعتی که از طرف خداوند به تو هدیه شده پاک نگاه داری و پاکیزه زندگی کنی کاری مکن که خلعتِ پیری هم مانند خلعتِ جوانی به ناپاکیها آلوده گردد.
پاک و صافی شو و از چاه طبیعت به در آیکه صفایی ندهد آب تراب‌آلوده
دل و جانت را از آلودگی ها پاک کن صاف و بی غش همچون آب زلال باش که از چاه به در میآید خود را از تعلّقات دنیوی آزاد کن که آب گل الود هیچ لطف و صفایی ندارد زلال و بی رنگ و بی ریا میباش تا بتوانی علاوه بر خود به پیرامونت نیز طراوت و تازگی و فیض ببخشی.
گفتم ای جان جهان دفتر گل عیبی نیستکه شود فصل بهار از می ناب آلوده
(در پاسخ به مُغبچه ای که مرا سرزنش و نصیحت می کرد) گفتم: ای عزیزتر از همه ی جهانیان، اینها که گفتی و شنیدم درست، امّا ایرادی هم ندارد که در موسم بهار باده ی ناب بنوشی جرعه ای نیز به گلها بپاشی و اوراق گل را با شراب خیس کنی تا طرب انگیزتر و شاداب تر گردند.
آشنایانِ رهِ عشق در این بحر عمیقغرقه گشتند و نگشتند به آب آلوده
آنها که عشق را می شناسند و در طریق عشق قدم بر میدارند با عجایب و شگفتیهای عشق آشنایی دارند آنها به رغم آنکه در دریای بیکران علایق و وابستگیهای دنیوی فرو می روند لیکن به لطف قدرت عشق حتّا به اندازه ی مویی آلوده نمیشوند!
گفت حافظ لغز و نکته به یاران مفروشآه از این لطف به انواع عتاب آلوده
مغبچه گفت: ای حافظ ختم کن اینقدر معمّا و نکات معنادار و کنایه آمیز به رخ دوستان خودمکش!حافظ دوباره به کنایه آهی از سر درد میکشد(البته به مزاح وشوخی) و می فرماید:سخنانت سرشار از لطایف و ظرایف است فریاد از لطف و محبّتِ کنایه دار و ملامت بار! امان از لطف و محبّت هایی که به سرزنش های مکدّر کننده آلوده هستند!