غزل شمارهٔ ۶۳
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عاشقانه و درد ناامیدی می‌پردازد. شاعر به توصیف حال خود و معشوقش می‌پردازد، که بی‌خبر از غم و اندوه عاشق است. او به احساسات عمیق و رنجی که از جدایی و بی‌توجهی معشوق بر دل عاشق می‌گذرد، اشاره می‌کند و در نهایت به حال دل رنجیده‌ی خود و دیگران می‌پردازد که از عشق تنها رنج و درد نصیبشان شده است. شاعر به‌طور خاص به ناتوانی عاشق در برابر جفاهای معشوق و بی‌خبری او از درد دل عاشق اشاره دارد.
خرم تن آن کس که دل ریش نداردو اندیشهٔ یار ستم‌اندیش ندارد
هوش مصنوعی: آدمی که قلبش جریحهدار نیست و به خاطر رفتار نادرست معشوقش فکر و نگرانی ندارد، زندگیش شاداب و خوشحال است.
گویند رقیبان که ندارد سر تو یارسلطان چه عجب گر سر درویش ندارد؟
هوش مصنوعی: رقیبها میگویند که یار سلطان، سر و وضع خاصی ندارد. عجیب نیست اگر درویش هم، سر و وضع جالبی نداشته باشد.
او را چه خبر از من و از حال دل منکو دیدهٔ پر خون و دل ریش ندارد
هوش مصنوعی: او هیچ اطلاعی از حال و وضعیت من ندارد، زیرا که چشمانش پر از اشک و دلش شکسته نیست.
این طرفه که او من شد و من او و ز من یاربیگانه چنان شد که سر خویش ندارد
هوش مصنوعی: این جالب است که او به من تبدیل شد و من به او. ارتباطی میان ما شکل گرفت که حتی خود را فراموش کردیم.
هان، ای دل خونخوار، سر محنت خود گیرکان یار سر صحبت ما بیش ندارد
هوش مصنوعی: ای دل پرخون، تو هم به غم و اندوه خود بپرداز، چرا که آن محبوب دیگر برای گفتگو با ما نخواهد آمد.
معشوق چو شمشیر جفا برکشد، از خشمعاشق چه کند گر سر خود پیش ندارد؟
هوش مصنوعی: وقتی محبوب با ظلم و ستمش مانند شمشیری به جان عاشق میافتد، عاشق چه کاری از دستش برمیآید اگر به فکر خود نباشد؟
بیچاره دل ریش عراقی که همیشهاز نوش لبان، بهره به جز نیش ندارد
هوش مصنوعی: دل بیچاره عراقی همیشه از نوشیدن لبان، فقط درد و زخم را تجربه می‌کند و هیچ لذتی نمیبرد.