غزل شمارهٔ ۱۱۶
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع تسلیم و ایمان در برابر چالش‌های زندگی می‌پردازد. شاعر می‌گوید که شخص تسلیم، از دنیا دلگیر نیست و مانند ابراهیم در آتش نمرود، به راحتی بر مشکلات غلبه می‌کند. او تأکید می‌کند که اگر انسان در زمان طوفان، به دامن تسلیم چنگ بزند، می‌تواند به آرامش برسد. شاعر به این نکته نیز اشاره دارد که اگر دل را از آرزوهای مادی آزاد کنیم، زیبایی‌های واقعی را خواهیم دید. او همچنین انتقاد می‌کند از کسانی که حق را می‌دانند اما با دیدگاه‌های محدود، خود را در تنگنا قرار می‌دهند. در نهایت، او به این نکته اشاره دارد که انسان آزاد و پرهیزگار، نباید نگران تغییرات فصلی و نگرانی‌های دنیوی باشد.
نیست دلگیری ز دنیا بندهٔ تسلیم راآتشِ نمرود گلزارست ابراهیم را
هوش مصنوعی: انسانهای تسلیم و راضی به مقدرات، از مشکلات دنیا افسرده نمیشوند؛ مانند ابراهیم که در آتش نمرود، به گلزار تبدیل شد و بر آن غلبه کرد.
در دلِ دریا به ساحل می‌تواند پشت دادهر که گیرد وقتِ طوفان دامنِ تسلیم را
هوش مصنوعی: در دل دریا، هر کسی می‌تواند در زمان طوفان با کنار زدن و تسلیم شدن، خود را به ساحل برساند.
گر کُنی دل را چو سرو آزاد از فکرِ بهشتزیرِ پای خویش بینی کوثر و تَسنیم را
هوش مصنوعی: اگر دل خود را مانند سرو رها کنی و از درگیر شدن به افکار بهشت دوری کنی، در این حالت میتوانی نعمتهای بیپایان و خوشگذرانی را زیر پای خود ببینی.
کشتی طوفانی از ساحل ندارد شکوه‌اینیست دلگیری ز مُلکِ فقر ابراهیم را
هوش مصنوعی: بدون داشتن ساحل امن، کشتی طوفانی هیچ ارزشی ندارد و در دل کسی که از فقر رنج میبرد، هیچ شادی و خوشحالی نیست.
گر به امر حق ترا اعضا شود فرمان‌پذیربهْ که چون شاهان کنی تسخیر هفت اقلیم را
هوش مصنوعی: اگر به خواست حق، اعضای تو فرمانپذیر شوند، چه بهتر که مانند شاهان، بتوانی هفت اقلیم را تسخیر کنی.
وای بر کوتاه‌بینانی که می‌دانند حقبا هزاران خطِ باطل، صفحهٔ تقویم را
هوش مصنوعی: افسوس بر افرادی که به جای حقیقت، با هزاران دروغ و خطای واضح، روزهای خود را سپری میکنند.
نیست صائب سرو را فکرِ خزان و نوبهاردر دلِ آزاده ره نبود امید و بیم را
هوش مصنوعی: سرو آزاد و زیبای صائب به فکر فصول خزان و بهار نیست و دل او پر از امید و ترس نمیشود.