غزل شمارهٔ ۵۷۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی احساساتی عمیق و ناشی از جدایی و درد است. شاعر به وضعیت ناامیدکننده‌ی خود اشاره می‌کند که در شب وصل (اتحاد) از گله‌ها و نارضایتی‌ها تهی است. او به این نکته تأکید می‌کند که اگرچه احساسات و شور او زیاد است، ولی در دل او آتش و حرارت پنهانی وجود دارد.
شاعر می‌گوید که هیچ سودی از بی‌تابی و صبر نمی‌برد و نارضایتی‌ها به زلزله‌ای تبدیل شده‌اند که از مشکلات ریشه می‌گیرد. علاوه بر این، به اهمیت تلاش برای جلب رضایت حق اشاره می‌کند به جای جلب خشنودی مردم و اینکه نمی‌توان واجب‌ها را به خاطر خواسته‌های نادرست ترک کرد.
او مرگ را به باد خزانی تشبیه می‌کند که برگی را از درخت جدا می‌کند و فاصله‌ها را نشان می‌دهد. در نهایت، تأکید می‌کند که در این مسیر، هیچ‌گونه آسایشی وجود ندارد و باید از توهمات و دلدادگی‌های بی‌اساس پرهیز کرد، چرا که در نهایت این دنیا به سوی عدم پیش می‌رود.
دل نگردید شب وصل تهی از گله‌هاطی شد این وادی و هموار نشد آبله‌ها
هوش مصنوعی: دل در شب وصال از هیچ نگرانی خالی نشد، این مسیر دور شده است و هنوز هم صاف و هموار نشده است.
اثر از گرمروان نیست، همانا گردیددر دل سنگ نهان آتش این قافله‌ها
هوش مصنوعی: آتش این قافله‌ها در دل سنگ پنهان شده و نشانگر این نیست که از افرادی با روحیات گرم و پرشور است.
شور من بیش شد از چوب گل و سایه بیدگشت شیرازهٔ دیوانگی این سلسله‌ها
هوش مصنوعی: عشق و شوری که در دل دارم، به اندازهای زیاد شده که درختان گل و سایه بیدها هم نتوانستهاند آن را آرام کنند و این احساسات دیوانهوار، زندگی مرا به هم ریخته است.
گفتم از آبله، چشمی بگشاید پایمپردهٔ خواب شد از غفلت من آبله‌ها
هوش مصنوعی: گفتم شاید با اشاره به درد و رنجی که دارم، چشمی به من بیفتد و کمک کند. اما در نتیجهی بیتوجهی من، خواب غفلت بر من سایه انداخته و مشکلاتم بیشتر شده است.
ندهد سود به بی‌تابی دل صبر و شکیبکی ز افشردن پا، کم شود این زلزله‌ها؟
هوش مصنوعی: دل بیتاب و ناآرام هیچ سودی از صبر و شکیبایی نمی‌برد. آیا با فشردن پا، این زلزلههای درون کمتر میشود؟
در رضاجویی حق کوش، نه خشنودی خلقترک واجب نتوان کرد به این نافله‌ها
هوش مصنوعی: در تلاش برای جلب رضایت خدا باش، نه برای خوشنودی مردم. نمی‌توان واجب‌ها را به خاطر انجام کارهای اضافی رها کرد.
مرگ چون باد خزان، خلق ورق‌های درختهست چون دوری اوراق ز هم فاصله‌ها
هوش مصنوعی: مرگ مانند نسیم پاییزی است و انسانها همچون برگهای درخت هستند که با فاصله از یکدیگر پراکنده شده‌اند.
منزلی نیست درین ره، نفس سوخته استهر سیاهی که به چشم آید ازین مرحله‌ها
هوش مصنوعی: در این مسیر جایی برای استراحت نیست، چرا که هر چیزی که در این مرحله به چشم میرسد، نشاندهنده عذابهای درونی و رنج و زحمت است.
صائب از فرد روان باش که چون موج سرابرو به دریای عدم می‌رود این قافله‌ها
هوش مصنوعی: از فردی زنده و پویا باش، چرا که همچون موج بیثباتی که به سوی دریاچه عدم می‌رود، این گروههای زندگی در حال حرکتاند.