غزل شمارهٔ ۵۷۹۲
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عاشقانه و دلتنگی‌های شاعر می‌پردازد. شاعر به توصیف وضعیت خود در میان دیگران می‌پردازد و از جدایی و عدم درک اطرافیان شکایت می‌کند. او خود را در مقایسه با یک سرو آزاد و با روحی سبکبار می‌بیند، اما این آزادی را ناشی از عشق به محبوب می‌داند. شاعر نگران قضاوت دیگران است و به خاطر محبوبش چشم‌پوشی می‌کند. او از عمیق‌ترین دردهای عشق و دل‌شکستگی خود سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که حتی اگر زیبایی‌های سخنش آشکار باشد، در دلش غم وجود دارد. در نهایت، شاعر از عدم توجه و یادآوری محبوبش ابراز ناراحتی می‌کند و امید به عشق بیش از این دارد.
با هرکه روی حرف به جز یار داشتمآیینه پیش صورت دیوار داشتم
هوش مصنوعی: من با هر کس که دربارهاش صحبت کردم، جز یارم، مانند آینهای بودم که تصویرم را در دیوار می‌بیند.
همچون سرو، برگ بر من آزاده بار بوداز بار اگر چه جان سبکبار داشتم
هوش مصنوعی: مانند درخت سروی، برگهایم به دوش من سنگینی میکنند، هرچند که روح من آزاد و سبک است.
هموار بود وضع جهان در نظر مراتا روی خود ز خلق به دیوار داشتم
هوش مصنوعی: جهان برای من در نظر راحت و ساده به نظر میرسید، تا زمانی که برای محافظت از خودم از دیگران فاصله گرفتم.
منظور بود کوری اغیار بدگمانچشم عنایتی اگر از یار داشتم
هوش مصنوعی: منظور این بود که اگر میخواستم دیگران به اشتباه فکر کنند که من نمیتوانم راجع به احساساتم صحبت کنم، این به دلیل لطف و توجهی بود که از سوی یار به من میرسید.
هرگز به خواب دیده عاشق نداشته استنازی که من به دولت بیدار داشتم
هوش مصنوعی: هیچ عاشق دیگری به اندازه من در بیداری، لذت و زیبایی محبوبش را تجربه نکرده است.
از عیب پاک ساخت دل پاک بین مراورنه هزار آینه در کار داشتم
هوش مصنوعی: دل پاک و بیعیب من را از نقصها و کمبودها پاک کن، ورنه حتی با داشتن هزار آینه، نمیتوانم حقیقت خود را ببینم.
هر چند گوهر سخنم آبدار بودخون در جگر زناز خریدار داشتم
هوش مصنوعی: هرچند که کلامم زیبا و ارزشمند است، اما در درونم درد و رنجی عمیق دارم که ناشی از نگرانی و غم است.
زلف شکسته داشت سری با شکستگانورنه دل شکسته چه در کار داشتم؟
هوش مصنوعی: موهای تیره و تابدارش به شکلی آشفته و در هم فرو افتاده بود و گویی با دیگران که دچار درد و شکستگی هستند ارتباطی داشت. در غیر این صورت، من چه نیازی به احساس دل‌شکستگی داشتم؟
در زلف او نبود دلم برقرار خویشدلبستگی چو نغمه به هر تار داشتم
هوش مصنوعی: دل من در زلف او آرامی ندارد، همانطور که نغمه به هر تار ساز وابسته است، من نیز به او وابسته شدهام.
صائب به حرف تلخ مرا یاد هم نکردامید بیش ازین به لب یار داشتم
هوش مصنوعی: صائب به خاطر تلخی که در کلامم وجود داشت، حتی یادم نکرد. در حقیقت، من انتظار بیشتری از لبهای یار داشتم.