بخش ۹ - التمثیل
هوش مصنوعی: این متن به بررسی ارتباط بین ارادت و امر و تأثیر آن‌ها بر روی انسان‌ها می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که پرتو خورشید (امر) می‌تواند میوه‌ای سیاه و سفید (احوال انسانی) را به وجود آورد و در دل انسان تأثیر بگذارد. انسان‌ها در تلاش برای رسیدن به کمال خود با این دو اصل (امر و ارادت) مواجه می‌شوند و آزمایش‌های مختلفی را پشت سر می‌گذارند. در نهایت، شاعر عنوان می‌کند که هیچ‌چیزی خارج از این دو اصل وجود ندارد و این دو، نقش مهمی در پرورش انسان و ظهور ویژگی‌های او دارند.
آن نبینی که پرتو خورشیدچون کند میوۀ سیاه سپید
هوش مصنوعی: اگر نوری که از خورشید میتابد را نبینی، میوه‌ای که رنگش سیاه و سفید است را چگونه تشخیص میدهی؟
امر در دل همین اثر داردقوّتی را به فعل میآرد
هوش مصنوعی: فرمان و دستور در دل انسان تأثیرگذار است و می‌تواند نیروی بالقوه را به عمل و حرکت درآورد.
در ارادت نهفته بود احوالتا رسد هر کسی به حد کمال
هوش مصنوعی: در عشق و وفاداری، سرنوشت و وضعیت افراد به گونهای است که هر کس به اندازهای که شایسته است به کمال میرسد.
امر وارد شد آزمایش راآن نکوهش مر این ستایش را
هوش مصنوعی: حکم یا فرمانی به ما رسید که در آن آزمایش و امتحانی قرار داده شده است، و در این میان، عیبجویی و سرزنش نیز وجود دارد، همانگونه که تعریف و ستایش نیز مطرح است.
سرّها جمله آشکارا شدکارهای نهفته پیدا شد
هوش مصنوعی: رازها همه آشکار شدند و کارهایی که پنهان بودند، نمایان گشتند.
آنکه جان و تن ترا پروردامر بود و ارادت ای سره مرد
هوش مصنوعی: کسی که زندگی و جسم تو را ساخته و پرورش داده، همانا آن مظهر قدرت و خواست است، ای مرد بزرگ و با شخصیت.
هرکه زین هر دو پروریده شوددان که او نفس آرمیده شود
هوش مصنوعی: هر کسی که از این دو (خود و دیگران) تربیت شود، بدان که او به آرامش روحی دست یافته است.
سایه پرورد سرخ رو نبودروی صحرانشین نکو نبود
هوش مصنوعی: اگر کسی که خوشرو و نیکو سیرت است، زیر سایه کسی دیگر باشد، نشاندهندهی این است که آن فرد تاثیرگذار و خوب در جامعه وجود ندارد. در واقع، نبودن چنین شخصیتی باعث میشود که صفات نیکو و زیبای آن فرد هم به چشم نیاید.
هرکه بنشست، گشت سرخ و سفیدگاه در سایه، گاه در خورشید
هوش مصنوعی: هر کسی که نشسته است، گاهی رنگ صورتش سرخ و گاهی سفید میشود؛ گاهی در سایه است و گاهی در زیر نور خورشید.
امر بگذار و در ارادت پیچچیست بیرون از این دو دولت هیچ
هوش مصنوعی: بگذار تا کارها پیش برود و در عشق و ارادت به تو پیوسته باشم؛ زیرا هیچ چیز فراتر از این دو حالت نیست.