بخش ۱۵۰ - حکایت بر سبیل تمثیل
هوش مصنوعی: این متن داستان بیوه زنی را روایت می‌کند که به منظور فروش روغن به شهر می‌رود. در راه، با شخصی روبرو می‌شود که به او پیشنهاد می‌دهد تا بار روغنش را باز کند تا قیمت آن را حساب کند. اما این مرد به طرز فریب‌آمیزی دست زن را به دام می‌اندازد و او را در وضعیتی سخت قرار می‌دهد. زن در نهایت به خاطر ترس از بروز دردسر، به خواسته‌های مرد تن می‌دهد و به نوعی عزت نفس و ناموس خود را فدای مرغوبیت روغن می‌کند.
در ادامه، متن به عواقب این عمل زن اشاره می‌کند و بیان می‌کند که انسان‌ها در برابر وسوسه‌های شیطانی ممکن است از اصول خود دور شوند و در پایان زندگی، از کارهای ناپسند خود آگاه خواهند شد. در اینجا تأکید بر این است که هر عمل بدی که انسان در زندگی‌اش انجام دهد، در روز آخر و در برابر حقیقت، بر او آشکار خواهد شد. این ادبیات هشدارآمیز و عبرت‌آموز، به مبحث اخلاق و مسئولیت‌های انسانی می‌پردازد.
داشت در ده مقام بیوه زنیتازه رویی و نازنین بدنی
هوش مصنوعی: در روستا، زن بیوهای وجود داشت که چهرهای تازگی و زیبایی خاصی داشت.
بود در کنج خانه مالامالیک دو خم روغنش چو آب زلال
هوش مصنوعی: در گوشه خانه، یک دو ظرف پر از روغن وجود دارد که مانند آب زلال پاک و روشن است.
روزی افتاد حاجتش که به شهربرد آن وز بهاش گیرد بهر
هوش مصنوعی: روزی فرصتی پیش آمد که حاجت خود را در شهر درخواست کند و به خاطر آن، از بهایی که دارد بهرهبرداری کند.
کرد ازان پر دو خیک و بر خر بستجست بالا و در میانه نشست
هوش مصنوعی: او پر را از دو خیک پر کرد و بر روی خر سوار شد، سپس به سمت بالا پرید و در وسط نشسته است.
مرد وار از گزند راه آزادخر سواره به شهر روی نهاد
هوش مصنوعی: مردی با شجاعت و قدرت، از آسیب و خطرها دوری کرد و با سوار شدن بر اسب، به سمت شهر رفت.
چون ز ده دور گشت مقداریآمد از ره پدید عیاری
هوش مصنوعی: زمانی که از ده دور شدم و به مقدار قابل توجهی رسیدم، از راهی نمایان شد که نشانهای از ظاهر شدن دارد.
پیش راهش گرفت کای خواهربلکه خورشید و ماه در چادر
هوش مصنوعی: او از خواهرش خواست که خورشید و ماه را در چادر نگه دارد.
از کجا می رسی چه داری بارواندر این شهر با که داری کار
هوش مصنوعی: از کجا میآیی و چه چیزی با خودت داری؟ در این شهر با چه کسی در حال ارتباطی؟
گفت با کس به شهر کارم نیسترفتن از ده جز اضطرارم نیست
هوش مصنوعی: او میگوید که با هیچکس در شهر کار ندارم و تنها در صورتی به شهر میروم که مجبور باشم و چارهای نداشته باشم.
بار من روغن است و می کوشمکش رسانم به شهر و بفروشم
هوش مصنوعی: من مسئولیت حمل روغن را بر عهده دارم و در تلاش هستم تا آن را به شهر برسانم و بفروشم.
گفت بگشای بار خویش که منمی روم سوی ده پی روغن
هوش مصنوعی: او گفت که بار خود را باز کن، چون من به سمت روستا میروم تا روغن بگیرم.
تا هم اینجا بهاش بشمارمتو به ده من به شهر روی آرم
هوش مصنوعی: من میخواهم به تو بها بدهم و تو را به ده من بیاورم، در حالی که من در شهر هستم.
زن فرو جست و بار خویش بگشادخیک ها هر دو پیش مرد نهاد
هوش مصنوعی: زن به شدت به جلو رفت و بار و بارش را باز کرد و هر دو خیک را پیش روی مرد گذاشت.
مرد یک خیک را دهان بدریدروغنش بهر امتحان بچشید
هوش مصنوعی: مردی یک کیسه پر از روغن را برید و محتویاتش را برای امتحان کردن چشید.
داد در دست زن که دار نگاهتا به خیک دگر گشایم راه
هوش مصنوعی: زن بیچارهای در دست من است، پس باید مراقب باشم تا به جایی دیگر که برای او مناسبتر است، راهی پیدا کنم.
زود بگشاد خیک دیگر سرداد بیچاره را به دست دگر
هوش مصنوعی: بیچاره خیلی زود دستش به کار دیگری افتاد و مجبور شد سرش را به دست دیگری بسپرد.
چون دو دستش به خیک شد بستهدست بردش به بند آهسته
هوش مصنوعی: زمانی که هر دو دستش به خیک (ظرف شراب) بسته شد، به آرامی و با احتیاط، دستش را به سمت بند (که در آن جا صید شده) برد.
کرد بیرون ز پاش شلوارشبست کالای خویش در بارش
هوش مصنوعی: او از زیر پایش بیرون رفت و شلوارش را بست و برای خود بار و کالایی برداشت.
زن بیچاره چون به دفع فسادنتوانست دست خویش گشاد
هوش مصنوعی: زن بیچاره چون نتوانست از فساد جلوگیری کند، دستش را به کار نمیآورد.
زانکه گر شور و جنگ می انگیختخیک روغن به خاک ره می ریخت
هوش مصنوعی: چون شور و درگیری ایجاد میکرد، بطری روغن را بر خاک میریخت.
به ضرورت به کار تن در دادنام و ناموس را به گوشه نهاد
هوش مصنوعی: به خاطر نیازهای زندگی، انسان مجبور می‌شود به کار و تلاش بپردازد و در این فرایند، گاهی نام و اعتبار خود را به فراموشی میسپارد.
گر ز روغن فراغتش بودیدامن عصمتش نیالودی
هوش مصنوعی: اگر از روغن خوشی و آرامش او بهرهمند بودی، هرگز دامن پاکیاش را نمیآلودی.
بگسستی ز خیک چنگ و به جنگکار را بر حریف کردی تنگ
هوش مصنوعی: تو از زندگی شاد و بیدغدغه جدا شدی و کار و تلاش را به شدت برای حریف خود دشوار کردی.
ای بسا کس که لاف مردی زددم ز آیین رهنوردی زد
هوش مصنوعی: بسیاری از افراد ادعای شجاعت و دلاوری میکنند و خود را در مقام رهنما و پیشوای راهنمایی نشان میدهند.
همچو آن زن به این و آن شد بندخویش را زیر حکم دیو افکند
هوش مصنوعی: زنی که به همین راحتی خود را در اختیار دیگران قرار می‌دهد و به دنبال میل و خواسته‌های آنها می‌رود، همچون آن است که خود را به دیوی سپرده است و کنترل زندگی‌اش را به دست او داده است.
زیر فرمان دیو شد ساکنشد فضیحت ازان سکون لیکن
هوش مصنوعی: سکون و آرامش به دیو ویرانی و فساد میانجامد. در واقع، وقتی که در برابر بدی و مفسدهها بیتحرک بمانیم، خود را به خطر میاندازیم و فضیحتی را برای خود به بار میآوریم.
غفلتش بست دیده ادراککه ندارد ازان فصیحت باک
هوش مصنوعی: غفلت او چنان باعث شده که نتواند از زیباییهای بیان و کلام بهرهبرداری کند.
روز آخر که مرگ مردم خوارکند از خواب غفلتش بیدار
هوش مصنوعی: در روزی که مرگ انسان‌ها را خوار خواهد کرد، به ناگاه از خواب غفلت بیدار میشوند.
شود از کار و بار خویش آگاهکه بر او مکر دیو چون زده راه
هوش مصنوعی: آدم باید از کارها و وظایف خود مطلع باشد، چون ممکن است دیو مکر و فریب او را در مسیر زندگی‌اش قرار دهد.
یادش آید که در جوار خدایبارها زد به جرم و عصیان رای
هوش مصنوعی: او به یاد میآورد که در نزدیکی خدا بارها مرتکب گناه و نافرمانی شده است.
فعل های قبیح ازو صادرگشت و حق بود حاضر و ناظر
هوش مصنوعی: عملهای زشت از او سر زد، در حالی که حق همیشه حاضر و ناظر بود.
یادش آید که در فلان ساعتدیو چون زد بر او ره طاعت
هوش مصنوعی: زمانی که یادش میآید در ساعتی مشخص، دیو به او حملهور شده و او را به اطاعت و فرمانبری وادار کرده است.
رخ ز فرمان گذاری حق تافتسوی کید و فریب دیو شتافت
هوش مصنوعی: چهرهاش به خاطر نور و حکمت الهی درخشان شد و از نیرنگ و فریب شیطان دوری کرد.
هر چه در شصت سال یا هفتادکرد از شر و خیر پیش افتاد
هوش مصنوعی: هر آنچه در شصت یا هفتاد سال عمرش انجام داده، چه کارهای خوب و چه بد، بر روی هم انباشته شده و حالا نمایان شده است.
یک به یک پیش چشم او دارندآشکارا به روی او آرند
هوش مصنوعی: همه چیز به طور واضح و به نوبت در حضور او ارائه می‌شود.
بگذارند ز گنبد والابانگ یا حسرتا و واویلا
هوش مصنوعی: اجازه بدهید صدای بلند یا افسوس و ناله از آن گنبد بلند به گوش برسد.