بخش ۱۵۲ - تنبیه للغافلین و ایقاظ للنائمین
هوش مصنوعی: این شعر به نقد بی‌خبری و خواب‌زدگی انسان‌ها می‌پردازد. شاعر به فردی که در غفلت خواب است هشدار می‌دهد که باید بیدار شود و به واقعیت‌های زندگی توجه کند. او اشاره می‌کند که انسان‌های عاشق و بیدار در کنار هم هستند و آگاهی از عشق و حقیقت نیاز است. در ادامه، شاعر بر این نکته تاکید می‌کند که خداوند در همه جا حاضر است و انسان نباید به امور زشت و ناپسند اقدام کند. همچنین، تاکید بر ایمان و حیا به عنوان نشانه‌های درست‌کرداری و پرهیز از فساد و دروغ مهم است. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که انسان‌ها باید درک درستی از واقعیت‌ها داشته باشند و بر اساس صداقت و آگاهی عمل کنند.
ای به مهد بدن چو طفل صغیرمانده در دست خواب غفلت اسیر
هوش مصنوعی: تو همچون کودک کوچکی هستی که در آغوش خواب غفلت گرفتار شدهای و در این دنیا به خواب رفتهای.
پیش ازان کت اجل کند بیدارگر نمردی ز خواب سر بردار
هوش مصنوعی: قبل از آنکه مرگ به سراغت بیاید و تو را بیدار کند، اگر از خواب غفلت بیدار نشوی، باید خودت را از خواب بیرون بیاوری.
چون در مدح عاشقان سفتندتتجافی جنوبهم گفتند
هوش مصنوعی: عاشقان به قدری به عشق خود وابستهاند که از هر چیزی که آنها را از این عشق دور کند، دوری میگزینند.
چه نهی تن به بستر و بالشتسر برآور که زشت باشد زشت
هوش مصنوعی: بهتراست که دراز نکشی و سرت را روی بالشت نگذاری، چون این کار ناپسند و زشت به نظر می‌رسد.
دوست بیدار و مرد عشق آیینسر راحت نهاده بر بالین
هوش مصنوعی: دوست بیدار و عاشق، با آرامش و آسایش در کنار ماست.
یار هشیار و مرد عشق پرستخفته در خوابگاه عشرت مست
هوش مصنوعی: دوست هوشیار و عاشق، در حالتی سرشار از لذت و خوشی خوابیده است.
پیش عارف که ره به حق بردهزنده حق است و غیر حق مرده
هوش مصنوعی: شخصی که در مسیر حقیقت و معرفت قرار دارد و به خدا نزدیک شده، در واقع زنده و حیاتی واقعی دارد. در حالی که هر چیز غیر از حقیقت و خدا، بیحیات و مرده به شمار میآید.
زنده جاودان تو را بر سرمردگان را چه می کشی در بر
هوش مصنوعی: تو که زنده و جاودانی، چرا بر روی مردگان پافشاری میکنی؟
حی قیوم پیش تو قائمتو گرفتار مردگان دائم
هوش مصنوعی: ای حی و پاینده، در برابر تو ایستادهام و گرفتار مردگان شدم که همیشه در حال روندناند.
چشم بر چشم تو خبیر و بصیرچشمت از مردگان تمتع گیر
هوش مصنوعی: چشم من از نگاه تو آگاه و بیناست و از چشمانت میتوانم از جانها و مردگان بهرهمند شوم.
چندباشی درین معامله گرمشرم بادت ازین معامله شرم
هوش مصنوعی: در این کار و این معامله، چه اندازه مشغول هستی؟ از این کار باید شرمنده باشی.
چون حیا شعبه ای ز ایمان استبیحیایی دلیل طغیان است
هوش مصنوعی: حیا نشانه ای از ایمان است و بی حیایی نشان دهنده نافرمانی و سرکشی از اصول اخلاقی می باشد.
هر که موقن بود به آنکه خدایحاضر و ناظر است در همه جای
هوش مصنوعی: هر کسی که به حضور و نظارت خداوند در همه جا ایمان داشته باشد، مطمئن و دلگرم خواهد بود.
در و دیوار و حاجب و بوابنیست بر دیدن خدای حجاب
هوش مصنوعی: هیچ مانع و پردهای وجود ندارد که من نتوانم خدا را ببینم. دیوارها و نگهبانان هیچ تاثیری بر دیدن او ندارند.
در پس پرده های تو بر توکی تواند مخالفت با او
هوش مصنوعی: در پشت رازهای وجود تو، چه کسی میتواند با او مخالفت کند؟
هر که داند کز اوج قمه عرشتا حضیض بساط خاکی فرش
هوش مصنوعی: هر کس بیدار باشد و از حقایق باخبر، میداند که بین بلندیهای آسمان و پستیهای زمین تفاوتی وجود ندارد و همه چیز در نهایت به یکدیگر متصل است.
از ملایک پر است و از ارواحمطلع بر هیاکل و اشباح
هوش مصنوعی: فضای این مکان پر از ملائکه و ارواح است که به ساختارها و وجودهای نامحسوس آگاهند.
کی تواند به جنبش و آرامبر امور قبیح کرد اقدام
هوش مصنوعی: کی میتواند به طور همزمان هم کارهای ناپسند را انجام دهد و هم آرامش خاطر داشته باشد؟
هر که داند که کاملان بشرکه نهانند در میان بشر
هوش مصنوعی: هر کسی که بداند انسان‌های کامل که در میان مردم هستند، در واقع به صورت پنهانی زندگی میکنند.
کون با هر بلندی و پستیپیش ایشان بود کف دستی
هوش مصنوعی: هر کسی در هر حالتی که باشد، نزد آنها به اندازهی کف دست است.
از همه خوب و زشت آگاهندلیک افشای آن نمی خواهند
هوش مصنوعی: همه از خوبیها و بدیها باخبرند، اما نمیخواهند آنها را افشا کنند.
کی تواند ز طبع دیو سرشتدست بردن به فعل ناخوش زشت
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند از سرشت ناخوش و زشت دیو گونه خود فاصله بگیرد و دست به کارهایی بزند که ناپسند و زشت است؟
هر که داند که مؤمن آگاهمتفرس بود به نورالله
هوش مصنوعی: هر کسی که بداند مؤمن، با بصیرت و روشنبینی خود، به نور الهی آگاه است.
خواند از لوح های چهره عیانهر چه باشد نهان ز خلق جهان
هوش مصنوعی: هر آنچه که در دلها پنهان است، بر چهرهها ظاهر میشود و آشکار میگردد.
کی تواند که در شب دیجورکرده پنهان هزار فسق و فجور
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند در تاریکی شب، کارهای ناپسند و زشت را پنهان کند؟
بدر آید ز خانه وقت صباحمترسم به رسم اهل صلاح
هوش مصنوعی: با طلوع صبح بیرون میآیم، اما از راه و رسم کسانی که به نیکی و صلاح شهرت دارند، میترسم.
سخنش آنکه دوش پاس پسیندیده ام خواب آن و واقعه این
هوش مصنوعی: گفتنش این است که دیشب در آخر شب خواب دیدم که در حال ملاقات با واقعیتی هستم.
با نبی یا ولی شدم همدمساخت در راز خود مرا محرم
هوش مصنوعی: من با پیامبر یا ولی همنشین شدم و در رازهای خودم را به من آشنا کردند.
که فلان میر یا فلان دستوریا فلان صدر افتخار صدور
هوش مصنوعی: فلان سردار یا فلان مقام یا فلان رئیس در جایگاه خود از اعتبار و افتخار برخوردار است.
خاصه ما و برگزیده ماستنام او ثبت در جریده ماست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که آن شخص خاص و منتخب ماست و نام او در نوشتههای ما ثبت شده است.
دولت او مدام خواهد بودجاه او مستدام خواهد بود
هوش مصنوعی: خوشبختی و موفقیت او همیشه ادامه خواهد داشت و مقام و عظمتش همیشگی خواهد بود.
سازدش گردش سنین و شهوربر ادعای مظفر و منصور
هوش مصنوعی: گردش ایام و سالها به نفع ادعاهای پیروزمندانه و قدرتمندانه است.
بافد القصه آن خوش آمد بافصد ازینها ز تار و پود گزاف
هوش مصنوعی: در نهایت داستان، او خوش آمد و بافت دلپذیری از این چیزها که از تار و پود بیهوده تشکیل شده است.
بر قد هر کسی مناسب اوکه بود لایق مناصب او
هوش مصنوعی: هر کس به اندازه شایستگی و تواناییاش باید در موقعیتها و مقامها قرار گیرد.
طرفه تر آنکه این تنک خردانگروند از کمال حرص بدان
هوش مصنوعی: شگفتآورتر این است که این افراد کمخرد به خاطر وابستگی شدیدشان به مال و ثروت، به آنچه که حقایق واقعی هستند، ایمان میآورند.
هر چه بر امتداد جاه و جلالباشد از نوم یقظه او دال
هوش مصنوعی: هر چیزی که به عظمت و شکوه مربوط میشود، نشانهای از بیداری و هوشیاری اوست.
یک به یک را کنند ازو باورنپسندند کان شود دیگر
هوش مصنوعی: هر چیزی را که ناپسند میداند، باید یکییکی از آن دوری کند؛ زیرا ممکن است تغییر کند و به چیزی دیگر تبدیل شود.
طبع انسان بر آن بود مجبولکه کند هر چه خیر اوست قبول
هوش مصنوعی: طبع انسان به گونهای است که تمایل دارد هر چیزی را که به نفع اوست، بپذیرد.
هر خوش آمد که گوییش به دروغگیردش نفس ازان دروغ فروغ
هوش مصنوعی: هر کسی که به بهانههای نادرست و دروغین به دیگران خوشآمد بگوید، در واقع آن دروغ بر او تأثیر خواهد گذاشت و او را به سمت تاریکی و ناپسندی خواهد برد.
گرچه باشد همه خطا و غلطنکند رد آن به هیچ نمط
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است همه چیز نادرست باشد، اما این را نمیتوان به هیچ شیوهای انکار کرد.
کند اذعان به صدق گویندههمچو آن ساده مرد خربنده
هوش مصنوعی: مرد سادهدل به راحتی به صداقت کسی که صحبت می‌کند اعتراف می‌کند.