بخش ۵ - در مدح پادشاه دین پناه ظل الله فی الارضین علی مفارق الضعفاء و المساکین
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مدح و ستایش یک پادشاه عادل می‌پردازد که سایه‌اش بر زمین قابل توجه و پناهگاه مردم است. او به صفات نیکو و کرم این پادشاه اشاره می‌کند و از عدالت و بخشش او سخن می‌گوید. شاعر به نحوی توضیح می‌دهد که عظمت و شرافت این پادشاه نه تنها در دست او بلکه در وجود او و صفاتش هم وجود دارد. او به ارتباط بین پادشاه و سایه‌اش اشاره می‌کند و می‌گوید که سایه‌ای که از او باقی می‌ماند، تجلی صفات نیکو اوست. در پایان، شاعر به محدودیت‌های خود در مدح پادشاه اشاره کرده و می‌گوید که واژه‌ها و توصیف‌های او در برابر عظمت این پادشاه کافی نیست.
در خم این گنبد عالی اساسچیست شغل شاکر منعم شناس
هوش مصنوعی: در زیر این آسمان بزرگ، چه چیزی وجود دارد؟ شغلی که من در آن مشغول به کار هستم، شکرگزاری و شناخت نعمتهاست.
در مقام شاکری بودن مقیمبر کرم های جهاندار کریم
هوش مصنوعی: همیشه در حال سپاسگزاری باش و در کنار مهربانیها و بخششهای پروردگار و انسانهای نیکوکار قرار بگیر.
آن کرم خاصه که حکمش شامل استوان وجود پادشاه عادل است
هوش مصنوعی: این کرم ویژه که دستورش برای همه است و آن وجودی که پادشاه عادل به حساب میآید.
شاه عادل نیست جز ظل الهخلق را ضل اله آمد پناه
هوش مصنوعی: پادشاهی که عادل نباشد، جز سایه‌ای از رحمت خداوند نیست و این رحمت به مردمان پناه میآورد.
هر چه ذات شخص ازان پیرایه بستپیش دانا مثل آن در سایه هست
هوش مصنوعی: هر چه ویژگیهای واقعی یک فرد بیشتر شفاف و آشکار باشد، در نظر افراد باهوش و آگاه مانند سایه‌ای از آن ویژگیها قابل مشاهده است.
هست ازین رو سایه عین سایه دارهان و هان تا ننگری در سایه خوار
هوش مصنوعی: این بیت به ما یادآوری می‌کند که ممکن است در زندگی با چالشها و موانع مواجه شویم که ظاهراً ناامیدکننده به نظر میرسند. به ما هشدار می‌دهد که نباید به این موانع بیتوجه باشیم یا در برابرشان تسلیم شویم. همچنین، تأکید می‌کند که باید هوشیار باشیم و بر روی خودمان و آیندهامان تمرکز کنیم تا در سایه و تحت تاثیر منفی این موانع قرار نگیریم.
سایه عکس ذات صاحب سایه استوز صفات ذات او پر مایه است
هوش مصنوعی: سایه نمایانگر تصویر存在 شخصی است و ویژگیهای او را نشان می‌دهد.
هر چه در ذاتش نهان است از صفاتباشد از سایه هویدا در جهات
هوش مصنوعی: هر چیزی که در وجودش پنهان است، از ویژگیها و صفات اوست که در اطراف آن بهوضوح نمایان میشود.
از شکوه خسروان کامکارمی شود فر الهی آشکار
هوش مصنوعی: از زیبایی و قدرت شاهان، جلوهای از فضل الهی نمایان میشود.
ور بر این دعوی تو را باید گواهرو نظر کن در شه عالم پناه
هوش مصنوعی: اگر در این ادعا به گواهی نیاز داری، به اطراف نگاه کن و در شهری که پناه عالم است، را جستجو کن.
شهریاری کان یسار و یم یمینعرصه ملک جمش زیر نگین
هوش مصنوعی: شهری که بر ثروت و قدرت تکیه دارد، در زمینی که در سلطنت جمشور قرار دارد، تا به حال در زیر نشانهای خاص و ارزنده قرار گرفته است.
شاه یعقوب آن جهانداری که هستبا علوش ذروه افلاک پست
هوش مصنوعی: شاه یعقوب، دنیایی را که در آن هست با عظمت و مقام بلندش از بالاترین نقاط آسمان نیز برتر میسازد.
ملک هستی فسحت میدان اوگوی گردون در خم چوگان او
هوش مصنوعی: پادشاهی به نام هستی، فضای وسیعی دارد و گردش زمین در دامنهی قدرت او قرار دارد.
خاک نعل رخش او بوسد هلالپشت کوز او بر این معنیست دال
هوش مصنوعی: خاکی که نعل اسب او بر آن میخورد، با افتخار بوسه میزند و هلالی که در پشت کوههای او قرار دارد، به این معنا اشاره دارد.
بر سر این طارم دور از گزندقدر او زین خاکبوسی شد بلند
هوش مصنوعی: در بالای این عرش، دور از آسیب، مقام او به خاطر سجده بر خاک، به مرتبهای بلند رسیده است.
دست او رسم کرم را تازه کردجود حاتم را بلند آوازه کرد
هوش مصنوعی: او با دستانش نیکی و بخشش را به روز رساند و نام حاتم، که به نوعدوستی مشهور بود، را بلندتر کرد.
نام او دیباچه دیوان عدلحکم او سنجیده میزان عدل
هوش مصنوعی: نام او آغازگر کتاب عدالت است و قضاوت او معیاری برای سنجش انصاف و برابری.
نور عدلش در شبستان عدمکرده حبس ظلمت ظلم و ستم
هوش مصنوعی: نور عدل او در فضای تاریک وجود، موجب محبوس شدن ظلمت ظلم و ستم شده است.
شد ز حسن خلق مشهور ز منهست میراث وی این خلق حسن
هوش مصنوعی: به خاطر رفتار خوب و دلنشینم، معروف شدهام و این خوبیها به من به ارث رسیدهاند.
والدش موکب به دار الخلد رانداز وی این خلق حسن میراث ماند
هوش مصنوعی: والدش او را به بهشت برد و این زیبایی از او به یادگار باقی مانده است.
پایه ای از تخت او چرخ کبودتاجداران پیش تختش در سجود
هوش مصنوعی: پایه تخت او مانند چرخ آسمان است و تاجداران در مقابل تختش در حال عبادت و احترام هستند.
پیش تختش کس ز سجده سر نتافتهر که سر برتافت از وی سر نیافت
هوش مصنوعی: هیچ کس پیش او از سر به سجده نمیافتد؛ زیرا هر کسی که سر خود را بلند کند، دیگر از او سر نمییابد.
سروری سر خاک راهش کردن استآبرو رو در رهش آوردن است
هوش مصنوعی: وقتی کسی را در جایگاه بزرگی قرار میدهند، باید به یاد داشته باشیم که حفظ احترام و شخصیت او در اولویت است و برای این کار باید به او احترام بگذاریم و در مسیر زندگیاش، حرمت او را حفظ کنیم.
هر که را سر در ره او خاک شدخاک او تاج سر افلاک شد
هوش مصنوعی: کسی که در راه حق humble و خاضع باشد، در واقع همان فرد، مقام و ارجمندی در عالم بالا پیدا می‌کند.
هر که را خاک درش داد آبرویشد هر آب رو به چشمش آب جوی
هوش مصنوعی: هر کسی که در دل خود تواضع و فروتنی داشته باشد، به احترام و اعتبار میرسد؛ و هر شخصی که به خود ببالد و بزرگنمایی کند، در نظر دیگران کوچک و بیاهمیت جلوه می‌کند.
مدح او خواهم که گویم سال هایابم از مداحیش اقبال ها
هوش مصنوعی: میخواهم از او ستایش کنم، زیرا سالها موفقیتها را از مدیحت به دست میآورم.
لیک کوته می کنم این باب رامختصر می سازم این اطناب را
هوش مصنوعی: اما من این موضوع را کوتاه میکنم و این توضیحات را به صورت مختصر بیان میکنم.
جرم خورشید از افق گشته بلندعالمی از پرتو او بهره مند
هوش مصنوعی: خورشید به خاطر بلندیاش از افق، گناهی ندارد و به همین دلیل، جهانی از نور و روشنایی او بهرهمند شده است.
نیست حد ذره بی دست و پایتا به مدح او شود دستانسرای
هوش مصنوعی: هیچ محدودیتی برای یک ذره وجود ندارد که نتواند در وصف او دست به شعر و ستایش بزند.
مدح او گفتن نه حد هر کس استنام او گفتم همین مدحش بس است
هوش مصنوعی: ستایش او فراتر از توان هر فردی است و وقتی نام او را بر زبان میآورم، این خود نشانهای از بزرگیش است و همین برای مدح او کافی است.