غزل شمارهٔ ۳۸
هوش مصنوعی: این شعر به تبیین نگرش عمیق و فلسفی شاعر نسبت به زندگی و گذر زمان می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که در مسیر عشق و حقیقت، نباید از فراق یا وصال غمگین یا شاد شد، زیرا دنیای مادی و تجربیاتش همگی گذرا هستند. او به تضادهایی چون غم و شادی اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که دل انسان به راحتی از این درد و خوشی‌ها بیخبر است. همچنین، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که حتی بزرگ‌ترها و حکمت‌های قدیمی نیز در گذر زمان ناپدید می‌شوند و در نهایت، گریه و خنده انسان‌ها در این سفر زندگی، بخشی از تجربه‌ی مشترک بشر است.
به ره او چه غم آن را که ز جان می‌گذردکه ز جان در ره آن جان جهان می‌گذرد
هوش مصنوعی: اگر کسی در مسیر دوست قرار بگیرد و جانش را فدای او کند، جای نگرانی نیست؛ زیرا جان او به خاطر عشق و محبت به دوست، از ارزش بیشتری برخوردار است و به همین طریق، جانِ جهان نیز برای او می‌گذرد.
از مقیم حرم کعبه نباشد کمترآنکه گاهی ز در دیر مغان می‌گذرد
هوش مصنوعی: کسی که در حرم کعبه سکونت دارد، از کسی که گاهی به درِ میخانه میرود، کمتر نیست.
نه ز هجران تو غمگین نه ز وصلت شادمکه بد و نیک جهان گذران می‌گذرد
هوش مصنوعی: نه از دوری تو ناراحت هستم و نه از نزدیکیات خوشحالم، چرا که خوبیها و بدیهای زندگی مثل لحظات، زودگذر و زائل می‌شوند.
دل بیچاره از آن بیخبر است ار گاهیشکوه از جور تو ما را به زبان می‌گذرد
هوش مصنوعی: دل بیچاره ما هیچ خبری از درد و رنجی که میکشد ندارد، و گاهی اگر به زبان میآوریم که از ظلم و ستم تو شکایت میکنیم، در واقع فقط برای بیان آن احساسات است.
آه پیران کهن می‌گذرد از افلاکهر کجا جلوهٔ آن تازه جوان می‌گذرد
هوش مصنوعی: نالهها و اندوههای کهن و قدیمی همچنان از میان ستارهها عبور میکنند هر جا که درخشش و زیبایی جوانی تازگی و زندگی را به نمایش میگذارد.
چون ننالم که مرا گریه کنان می‌بیندبه ره خویش و ز من خنده‌زنان می‌گذرد
هوش مصنوعی: وقتی که نمیتوانم شکایت کنم چون او مرا در حال گریه میبیند و در همان حال با خنده از کنارم عبور می‌کند.