شمارهٔ ۲۵۶ - چه داری؟
هوش مصنوعی: این شعر به یک خواجه می‌گوید که او تنها به ثروت خود افتخار نکند، زیرا بدون علم و هنر ارزش زیادی ندارد. شاعر تأکید می‌کند که زر و سیم در دنیای بی‌علم و بی‌هنر ارزشی ندارند و بدون دانش، تمامی دارایی‌ها بی‌معنا می‌شوند. او از خواجه می‌پرسد که به جز دارایی‌های مادی، چه چیز دیگری دارد و به نکات اخلاقی و انسانی نیز اشاره می‌کند. این شعر به نوعی نقد اجتماعی است و خواجه را به تأمل در ارزش‌های واقعی زندگی وادار می‌سازد.
ای خواجه به جز سیم و زر چه داری؟چون علم نداری دگر چه داری؟
هوش مصنوعی: ای آقا، به جز پول و ثروت چه چیزی داری؟ وقتی دانش و آگاهی نداری، دیگر چه داشتهای؟
زر وگهرت را اگر ستانندای خواجهٔ والاگهر چه داری؟
هوش مصنوعی: اگر مال و ثروت تو را بگیرند، ای بزرگوار، چه چیزی از دست نمیروی؟
از علم شود خاک بی‌هنر زربنگر که ز علم و هنر چه داری؟
هوش مصنوعی: علم و هنر ارزشمند هستند و فردی که از آنها بیبهره است، مثل خاک بیفایدهای میماند. پس به دقت به داشتههایت در زمینه علم و هنر توجه کن.
آن قصرتورا علم بوده معماردر وی تو به جز خواب و خور چه داری؟
هوش مصنوعی: معمار برای تو بنایی بلند و زیبا ساخته است، اما تو در این بنا جز خواب و خوراک چیزی دیگری نداری.
وان باغ تو را ذوق بوده طراحخیره تو در آن گام بر چه داری؟
هوش مصنوعی: این باغی که تو طراحی کردهای، به معنای زیبایی و جذابیت است. حالا باید بگویی با چه احساس یا هدفی در آن قدم میزنی؟
این سیم و زرت مرده‌ریگ بابستاز بابت خوبش ای پسر چه داری؟
هوش مصنوعی: این تکه از زمین که زیر نظر تو است، به خاطر زیباییاش به تو ارتباط دارد. پس به من بگو، چه چیزی برای تو اهمیت دارد؟
گویی پدرم داشت علم و دانشاز دانش و علم پدر چه داری؟
هوش مصنوعی: انگار پدرم دانش و علم زیادی داشت، اما تو از دانش و علم پدرت چه چیزی داری؟
گر زر ز رواج اوفتد بناگاهتو بهر خورش ماحضر چه داری؟
هوش مصنوعی: اگر ناگهان قیمت طلا پایین بیافتد، تو برای خوردن نان چه چیزی داری؟
ورکار به فکر و عمل گرایداز فکر و عمل برگ و بر چه داری؟
هوش مصنوعی: اگر کار به اندیشه و عمل توجه کند، دیگر چه نیکویی و زیباییای باقی میماند؟
ور از وطن افتی به شهر غربتسرمایه در آن بوم و بر چه داری؟
هوش مصنوعی: اگر از سرزمین خود به شهری غریب بروی، در آن مکان چه ارزشی از داراییات باقی خواهد ماند؟
این‌زرکه به‌دست اندرست زر نیستزان زر که بود زبر سر چه داری؟
هوش مصنوعی: زری که در دست توست، حقیقتاً طلا نیست، زیرا آن طلا که در بالای سر توست، چیست؟ چه چیزی را در اختیار داری؟
زور تن و اقدام و عزم و مردیذوق و فن و هوش و فکر چه داری؟
هوش مصنوعی: توان جسمی، فعالیت و تصمیمگیری، اراده و مردانگی، خلاقیت و مهارت، و همچنین هوش و اندیشهات چه اندازه است؟
امروز توپی میر و کارفرمافردا که شدی کارگر چه داری؟
هوش مصنوعی: امروز در اوج قدرت و ثروت قرار داری و همه چیز به نفع توست، اما فردا که موقعیتت تغییر کند و به جایگاهی پایینتر برسی، چه چیزی برای ارائه داری؟
از صنعت مردم بری تمتعخود صنعتی، ای نامور چه داری؟
هوش مصنوعی: ای نامور، تو که از هنر مردم بهرهای نداری، پس خودت چه هنری داری؟
زان حرفه و پیشه کاید از آننفعی ز برای بشر، چه داری؟
هوش مصنوعی: از چه شغلی و حرفهای میتوانی بهرهای برای انسانها به دست آوری؟ چه فایدهای برای بشر دارد؟
داری گهر معدنی فراواناز معدن دانش گهر چه داری؟
هوش مصنوعی: تو از دانش و علم بسیار برخورداری، اما خودت چه برخورداری از این گنج گرانبها داری؟
داری کتب ارزشی مکررزان جمله یکی خط ز بر چه داری؟
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که تو اطلاعات و دانش زیادی داری، اما سوال اینجاست که از میان این همه اطلاعات، چه چیزی را از یک موضوع خاص به خاطر داری؟
بی‌علم بشر است شاخ بی‌برای شاخهٔ بی‌بر، اثر چه داری؟
هوش مصنوعی: انسان بدون دانش مانند شاخهای است که میوهای ندارد. ای شاخه بیمیوه، تو چه تأثیری داری؟
بی‌ذوق رجل گلبنی است بی‌گلای گلبن بی گل ثمر چه داری؟
هوش مصنوعی: کسی که درخت گلوَری باشد اما گل نداشته باشد، بیاستعداد است. ای درخت گلوَر، بدون گل و میوه چه فایدهای داری؟
بر فرق تو هست این کلاه زیبادر زیرکلاه آستر چه داری؟
هوش مصنوعی: بر روی سرت این کلاه زیبا وجود دارد، اما در زیر آن چه چیزی پنهان کردهای؟
وان‌جامه و رخت تو سخت نغز استبنمای کز آن نغز تر چه داری؟
هوش مصنوعی: این لباس و پوشش تو بسیار زیبا و جذاب است، اما نشان بده که از این زیباتر چه چیزی داری؟
ای خواجه ز علم و هنر گذشتیماز دین و مروت نگر چه داری؟
هوش مصنوعی: ای آقای گرامی، ما از علم و هنر عبور کردهایم، حالا به دین و مردانگی توجه کن و بگو چه داری؟
از جود و سخا یک به یک چه دانی؟وز مهر و وفا سربسر چه داری؟
هوش مصنوعی: از بخشش و سخاوت چه میدانی؟ و از محبت و وفا چه چیزهایی داری؟
جز حیلت و مکر و دغل چه خواندیجز نخوت و عجب و بطر چه داری؟
هوش مصنوعی: جز فریب و نیرنگ و حقهبازی، چه چیز دیگری را میشناسی؟ جز arrogance و خودپسندی و طغیان، چه چیز دیگری در درونت وجود دارد؟