شمارهٔ ۱۱۳ - حالت مردم دنیا
هوش مصنوعی: این شعر به نقد برخی شاعران و مدح‌گویان می‌پردازد که به خاطر نادانی و خودبزرگ‌بینی، آثار ضعیفی خلق می‌کنند و خود را بالاتر از بزرگان شعر می‌دانند. شاعر به تمسخر افرادی اشاره می‌کند که بدون فهم واقعی، سخنان خود را وحی و الهام می‌خوانند و از مدح و ستایش دیگران بهره‌برداری می‌کنند. او تأکید می‌کند که بهترین حالت برای یک مرد، این است که در دنیا دیده نشود و به دنبال مکانی امن و دور از شهرت باشد. به‌طور کلی، این شعر به نقد توهمات و بزرگ‌نمایی‌های بی‌محتوا می‌پردازد و بر ارزش واقعی درونی انسان تأکید می‌کند.
زین خداوندان گر یک تن بیتی گویدکه ز نادانی خود نیز نداند معنیش
هوش مصنوعی: اگر یکی از این بزرگان شعری بگوید که خود به دلیل نادانیاش حتی معنای آن را هم نمیفهمد، به چه معناست؟
میر قابوس ببایدش نوشتن و آنگاهز افسر سنجر سازند به تذهیب طلیش
هوش مصنوعی: باید به نوشتن میر قابوس بپردازند و سپس از افسر سنجر برای تزیین و زیباسازی استفاده کنند.
پس بیارایند او را به دو صدگونه نگارکه همی گویی آراسته مانا مانیش
هوش مصنوعی: پس او را به انواع زیباییها زینت میدهند، به گونهای که اگر بگویی زینت یافته، به نظر میرسد که همچنان زیبا و دلانگیز است.
چاپلوسان چو ببینند بر او بر ناچارخوب‌تر خوانند از نظم جریر و اعشیش
هوش مصنوعی: زمانی که چاپلوسان کسی را ببینند، ناگزیر او را از شعرهای جریر و اشعار اعشی بهتر توصیف می‌کنند.
آن‌یکی گوید خود وحی خداوند است اینکه فرود آورد از چرخ چهارم عیسیش
هوش مصنوعی: یکی میگوید که این پیام وحی خداوندی است که از عالم بالا به سوی زمین فرود آمده و به عیسی داده شده است.
خواجه خودگوید زبن گونه فزون دارم شعرکه مرا وقت نباشد پی شرح و املیش
هوش مصنوعی: استاد میگوید که من از این زبان و ادب بیشتر شعر دارم و وقت ندارم تا آنها را شرح دهم یا دربارهشان فکر کنم.
ور یکی شاعرکی خسته سراید شعریکه به گوش فلک آویزه نماید شعریش
هوش مصنوعی: اگر شاعری خسته شعری بگوید که به گوش آسمان برسد و در دلها بماند، آن شعر بسیار ارزشمند است.
چون فرو خواند بر خلق به صدگونه امیدمردم نادان صدگونه کنند استهزیش
هوش مصنوعی: زمانی که کسی با وعدهها و امیدهای مختلف مردم را جذب کند، افرادی که درک کمتری دارند، به شیوههای مختلف به او میخندند و او را مورد تمسخر قرار میدهند.
آن یکی گوبدکاین شاعرک بی‌سروپایکیست تا مرد بیندیشد از مدح و هجیش
هوش مصنوعی: شاعر بیشکل و بیهویتی وجود دارد که نمیتواند درک کند چگونه انسانها درباره ستایش و یا نکوهش او فکر می‌کنند.
وآن دگر گوید بر گفتهٔ او گوش مدارکه بسی باشد از قدر خود افزون دعویش
هوش مصنوعی: دیگری میگوید به سخن او توجه نکن، زیرا او ادعای زیادی دارد که از ظرفیت واقعیاش فراتر است.
ور به اعجاز سخن، سحر فروشد به کلیمعاقبت گردد در کام، زبان چون افعیش
هوش مصنوعی: اگر کسی با قدرت کلامش، جادو به موسی میفروشد، در نهایت زبان او به مانند افعی در کامش خواهد بود.
حالت مرد دنیا است بر این گونه بهارای‌خوش آن‌مردکه در دیده نیاید دنییش
هوش مصنوعی: مردان واقعی در بهار زندگی خود، حالتی شاداب و سرزنده دارند. خوشا به حال کسانی که در نظر دیگران، دنیای آنها ناپیداست و فقط زیبایی و صفای درونشان نمایان است.