شمارهٔ ۶۲ - ایضا در مرثیه
هوش مصنوعی: این شعر دربارهی قاضی بزرگی است که به عنوان استاد عقل و دانش شناخته میشود. او مفتی احکام دینی است و همیشه در راه صدق و درستی قدم برداشته است. سخنان او منبع بسیاری از دانشها و معقولات است و بیانگر مقام بلند او در علم و دین است. شاعر از درد و غم این قاضی سخن میگوید و از آنجا که او در عالم فراغت یافت، در اثر اندوهش به یاد کسی دیگر گام برداشته و دو تاریخ برای او ادا کرده است. در کل، شاعر با احساس عشق و افسوس به بزرگی و مقام و نیز درد جدایی از علم و دانایی اشاره میکند.
قاضی آن عالم اسرار قدرکه خرد خواندیش استاد عقول
هوش مصنوعی: قاضی، کسی است که به عمق دانش و اسرار ارزشها آگاه است و او را به عنوان استاد خرد و اندیشه میشناسند.
یعنی آن مفتی احکام نبیکز ره صدق نمیکرد عدول
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آن فقیه یا کسی که احکام دینی را بیان میکند، اگر از صراط راست و حقیقی منحرف شود و به نادرستی برود، نباید به او اعتماد کرد.
آن که کلک دو زبانش بودیکتب آرار ز فروع و ز اصول
هوش مصنوعی: کسی که با هنر و نیرنگ خود، در نوشتن و بیان، مهارت داشته و از دانش و علوم مختلف بهرهمند بود.
وانکه تاج سر معقولات استهرچه هست از سخنانش منقول
هوش مصنوعی: آنکه در میان اندیشهها و تفکرات برجستهترین است، هر آنچه وجود دارد، از سخنان او منتقل و به دیگران رسیده است.
هم سما رفعت و سامی رتبتهم سمی شه دین زوج بتول
هوش مصنوعی: هم آسمان بلندی و هم مقام رفیع، هم اینکه از دین به عنوان همسر شخصیتی بزرگ یاد میشود.
بی ملالی چو شد از عالم کردعالمی را ز غم خویش ملول
هوش مصنوعی: زمانی که او از دنیا آزاد شد، به خاطر اندوه خود، دیگران را هم از غم خود نگران و دلزده کرد.
بهر او کرد دو تاریخ ادازین دو مصراع روان طبع فضول
هوش مصنوعی: برای او دو تاریخ (زمان) مشخص کردم، به این دو مصراع (بند) که از روی طبع و سلیقهای بیپروایی ایجاد شده است.
آه از آن عالم اسرار قدروای ازان مفتی احکام رسول
هوش مصنوعی: افسوس بر آن دنیای پر از راز و اهمیت و دریغ بر آن کسانی که فتواهای پیامبر را صادر میکنند.