بخش ۸ - فی‌التحقیق
هوش مصنوعی: این متن به اهمیت جستجوی حقیقت و شناخت نادرستی‌ها اشاره دارد. گوینده می‌گوید که کسی که در پی حق باشد، در تمام حالات باید آن را در نظر بگیرد و ناحق را کنار بگذارد. علم و مطالعه کتاب‌ها می‌تواند به شناخت حقیقت کمک کند، اما اگر کسی بخواهد فقط به ظواهر بپردازد و نادان بماند، برایش حجتی نخواهد بود. همچنین، به نقد فلسفه‌هایی اشاره می‌شود که حقیقت را به طور مطلق می‌دانند و کسانی که اینگونه فکر می‌کنند، امکان خطا را نادیده می‌گیرند. در نهایت، خواسته می‌شود که با تفکر و عقل، به دنبال حقیقت و شناخت واقعیت‌ها باشیم.
ای خوشا نفسی که شد در جستجوبس تفحص کرد حق را کو به کو
هوش مصنوعی: چه عالی است حالتی که انسانی در جستجوی حقیقت باشد و با دقت و کاوش بسیار به دنبال آن برود.
در همه حالات، حق منظور داشتحق ورا دانست، ناحق را گذاشت
هوش مصنوعی: در تمام وضعیتها، کسی که حق را در نظر دارد، آن را برتر و والاتر از ناحق میداند و ناحق را کنار میگذارد.
گر چنینی، هر کتابی را بخوانعاقبت، مأجوری خود را بدان
هوش مصنوعی: اگر چنین است، هر کتابی که میخوانی در نهایت به نتیجهای که خودت خواستهای میرسی.
ورنه حق مقصود داری ای خبیثبر تو حجت باشد این علم حدیث
هوش مصنوعی: اگر تو واقعاً به دنبال حقیقت هستی، ای شیطانصفت، این دانش و احادیث برای تو دلیل و حجت خواهد بود.
رو تتبع کن وجود رأیهاتا شوی واقف مکانهای خطا
هوش مصنوعی: برای درک و آگاهی از اشتباهات، باید به دقت نظرات و آرای مختلف را بررسی کنی.
این چنین فرموده، شاه علم و دینهادی عرفان، امیرالمؤمنین
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که امیرالمؤمنین، که به عنوان پیشوای علم و دین و راهنمای عرفان شناخته می‌شود، این گونه صحبت کرده است.
هان، نگویی فلسفه، کل حق بودآنکه گوید، کافر مطلق بود
هوش مصنوعی: هر کس که ادعا کند که تنها یک حقیقت کامل وجود دارد و آن را بهطور مطلق میداند، در واقع به ناپایداری و عدم درک عمق مسائل دچار شده است.
آری! از وی می‌کند در دل خطوربس معانی کز دهانت بوده دور
هوش مصنوعی: بله! او در دل من افکار و معناهایی را به وجود میآورد که از زبان تو دور بودهاند.
چون تصور کردش آنکو المعی استدید دانست آنچه خود را واقعی است
هوش مصنوعی: وقتی او به آن شخص فکر کرد که به شدت در فکر و خیال است، درک کرد که آنچه که او تصور می‌کند، تنها یک خیال و عدم واقعیت است.
چون تواند کرد عقل اثبات شیءتا نمی‌فهمند شرح رسم وی
هوش مصنوعی: عقل چگونه می‌تواند چیزی را ثابت کند در حالی که افراد نمیخواهند به توضیحات و جزئیات آن توجه کنند؟
هم برین منوال دان ابطال آناین بود قانون عقل جاودان
هوش مصنوعی: این طریق را بشناس و بدان که رد کردن آن، بر اساس اصل عقل همیشگی است.