غزل شمارهٔ ۲۱۲
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حال و احوال میخانه، عشق و دیوانگی پرداخته است. شاعر به تصویر کشیده که حریفان در میخانه نشسته‌اند و هر فردی به نوعی با عشق و می‌گساری درگیر است. میگساران با شور و شوق در حال نوشیدن هستند و غوغایی به پا کرده‌اند. شاعر به زیبایی معشوق و جذابیت او اشاره می‌کند و بیان می‌کند که عشق و مستی می‌تواند زندگی مردگان را هم احیاء کند. همچنین در این شعر به تضادهایی چون کفر و دین، و چالش‌های عاشقانه اشاره شده است. به طور کلی، این شعر تجربه‌های عاشقانه و عواطف انسانی را در بستر میخانه و مستی نشان می‌دهد و بر جنبه‌های مختلف عشق، زیبایی و دیوانگی تاکید می‌کند.
تا حریفان بر در میخانه ماوا کرده‌اندخانه غم را خراب از سیل صهبا کرده‌اند
هوش مصنوعی: حریفان در دروازه میخانه ما جمع شدهاند و خانه غم را به خاطر نوشیدن شراب و شادی و غوغای می پر از درد و ویرانی کرده‌اند.
میگساران چنگ تا در گردن مینا زدنددعوی گردن کشی با چرخ مینا کرده‌اند
هوش مصنوعی: میگساران، وقتی که چنگ به گردن مینا زدند، ادعای بلند پروازی و برتری بر چرخ مینا را کردند.
تا به یادش ساقی از مینا به ساغر ریخت میمیکشان از بی خودی صدگونه غوغا کرده‌اند
هوش مصنوعی: ساقی به یاد معشوق، از مینا به جام میریزد و مینوشاند. بادهنوشان از بیخبری و مستی، سر و صدای زیادی به پا کرده‌اند.
می به کشتی نوش کن کز فیض پیر می‌فروشقطره می از خجالت بخش دریا کرده‌اند
هوش مصنوعی: شراب را بایستی در کشتی بنوشی، چرا که به لطف پیرمرد شرابفروش، یک قطرهاش از روی شرم دریا را به تنگ آوردهاند.
تا ز مستی شکرافشان شد دهان تنگ اوآرزوی تنگ‌عیشان را مهیا کرده‌اند
هوش مصنوعی: در حالتی که او از سر مستی خوشحالی و شور و شوقش را نشان می‌دهد، دهان او به گونهای تنگ است که آرزوهای کسانی که زندگی ساده و محدودی دارند، برایشان فراهم شده است.
موی او تا با میان نازکش الفت گرفتتا صف دیوانگانش را تماشا کرده‌اند
هوش مصنوعی: موهای او زمانی که با ناز و لطافتش آمیخته شد، صف دیوانگانش را از دور مشاهده کرده‌اند.
پیر کنعان را قرار از حسن یوسف داده‌اندشیخ صنعان را طرب از عشق ترسا کرده‌اند
هوش مصنوعی: پیر کنعان که به خاطر زیبایی یوسف آرامش ندارد، و شیخ صنعان به خاطر عشق به ترسا (مسیحی) در حالت شادی و سرمستی قرار دارد.
سودها بردند تجاری که در بازار عشقنقد جان را با متاع بوسه سودا کرده‌اند
هوش مصنوعی: بازرگانانی که در بازار عشق هستند، با جان خود معامله کرده و به جای آن، بوسهای به دست آوردهاند. آنها از این معامله سود زیادی بردهاند.
صحبت نوشین لبان دل مردگان را زنده کردکز دم جان بخش اعجاز مسیحا کرده‌اند
هوش مصنوعی: گفتگو و سخنانی که از لبان شیرین بیان میشود، جان تازهای به دل مردگان بخشید؛ زیرا آن سخنان به صورت معجزهای، زندگی را به مردگان آورد.
ساختند از بهر جانان خانه‌ای در کفر و دینگاه نامش را حرم، گاهی کلیسا کرده‌اند
هوش مصنوعی: خانه‌ای برای محبوب ساختهاند که گاهی به عنوان حرم و گاهی به عنوان کلیسا شناخته میشود، و این مکان در میان کفر و دین قرار دارد.
دانهٔ تسبیح از آن خال معنبر ساختندحلقهٔ زنار از آن زلف چلیپا کرده‌اند
هوش مصنوعی: از دانههای تسبیح، زلفهای زیبای محبوب را شبیه حلقهای خوشرنگ و زیبا ساختهاند؛ مانند ترکیبی از معنای عمیق و زیبایی ظاهری.
گرم شد بازار استغنای یوسف طلعتانتا تماشای خود از چشم زلیخا کرده‌اند
هوش مصنوعی: بازار جذابیت و زیبایی یوسف از محبوبیت او پر شده است، به طوری که زلیخا برای تماشای وی از نگاه کردن به او بیتاب شده است.
التفاتی نیست خوبان را به حال عاشقانتا مثال خویش در آیینه پیدا کرده‌اند
هوش مصنوعی: خوبان به حال عاشقان توجهی ندارند، چون خود را در آینهی وجودشان میبینند و به خود مشغولند.
گر بتان خوردند خون ما، فروغی دم مزنکانچه با ما کرده‌اند این قوم، زیبا کرده‌اند
هوش مصنوعی: اگر بتها خون ما را بنوشند، ای فروغی، زبان به سخن نیاور. آنها هرچه با ما کرده‌اند، برای ما زیبا کرده‌اند.