غزل شمارهٔ ۲۱۴
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به موضوع عشق و حالت‌های ناشی از آن می‌پردازد. او به می و مستی اشاره می‌کند و می‌گوید که می‌فروشان آنچه از شراب سرخ (صهبای گلگون) به دست آورده‌اند را می‌فروشند. شاهدان شهر با ویژگی‌های خاصی توصیف شده‌اند و می‌پرستان ماجراهایی از زیبایی ساقی (ساقی همان ارائه دهنده شراب) را روایت می‌کنند. او به عشق و جنون اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی عاقلان نیز در محبت دچار جنون شده‌اند. شاعر از بلای ناگهان رهایی یافته و حالتی از خود را به تصویر می‌کشد که به نوعی به ناپایداری وضع خود اشاره دارد.
عشق او نه تنها افسانه است، بلکه هوشمندان را نیز افسون کرده است. همچنین، دریغ و درد دل‌ها به قدری زیاد است که موجب جاری شدن جوی خون از چشم مردم شده است. او از وضع خود به عنوان غلامی یاد می‌کند که به خاطر بندگی‌اش از خواجگان طرد شده است. در نهایت، شاعر می‌گوید که دلش در سینه‌اش به تپش درآمده و گویی لشکری از ترکان قصد حمله دارند. به طور کلی، این شعر به بررسی حالات مختلف عشق، جنون، رنج و مستی می‌پردازد.
می فروشان آن چه از صهبای گلگون کرده‌اندشاهدان شهر ما از لعل میگون کرده‌اند
هوش مصنوعی: شرابفروشان آنچه از شراب سرخ درست کرده‌اند، گواههای شهر ما از سنگ سرخ به دست آورده‌اند.
می‌پرستان ماجرا از حسن ساقی کرده‌اندتنگ دستان داستان از گنج قارون کرده‌اند
هوش مصنوعی: اهل میپرستی داستان کنایه از دیدار دلانگیز ساقی را با نگاهی تهیدست روایت کرده‌اند؛ گویی آنها از گنج و ثروت قارون نیز دستشان خالیتر است.
در جنون عاشقی مردان عاقل، دیده‌اندحالتی از من که صد رحمت به مجنون کرده‌اند
هوش مصنوعی: در حالتی که من در عشق دیوانهوار خود هستم، حتی عاقلترین مردان هم نظارهگر حالتی از من بودهاند که به دیوانهها هم باید حسرت بخورند.
از بلای ناگهان آسوده خاطر گشته‌امتا مرا آگاه از آن بالای موزون کرده‌اند
هوش مصنوعی: من از نگرانی و مشکلات ناگهانی که ممکن است به سراغم بیاید، راحت و آسودهام، چرا که کسی مرا از آن چیزهای بالا و موزون آگاه کرده است.
من نه تنها بر سر سودای او افسانه‌امهوشمندان را از این افسانه افسون کرده‌اند
هوش مصنوعی: من فقط به خاطر عشق او داستانی شدهام که افراد باهوش را هم تحت تاثیر قرار داده است.
جوی خون از چشم مردم می‌رود بی‌اختیاربس که دل را در غمش سرچشمهٔ خون کرده‌اند
هوش مصنوعی: اشکهای مردم به طور ناخودآگاه از چشمانشان جاری میشود، زیرا دلشان به خاطر اندوهی که دارد، همچون چشمهای از خون پر شده است.
حال من داند غلامی کاو به جرم بندگیخواجگانش از سرای خویش بیرون کرده‌اند
هوش مصنوعی: حال من را تنها کسی میفهمد که به خاطر بندگی و خدمت به بزرگانش، از خانهاش طرد شده است.
خلق را از لعل میگون تو مستی داده‌اندعقل را از چشم فتان تو مفتون کرده‌اند
هوش مصنوعی: مردم را با زیبایی و رنگ لعلِ میگون تو به خوشی و سرخوشی واداشتهاند و عقل را به وسیلهی نگاه جادویی و فریبندهات مجذوب و در مسحوریت قرار دادهاند.
مرغ دل در سینه‌ام امشب فروغی می‌تپدلشکر ترکان مگر قصد شبیخون کرده‌اند
هوش مصنوعی: امشب در دل من شادی و انرژی خاصی وجود دارد، گویی که لشکری از ترکها قصد حمله و غافلگیر کردن را دارند.