غزل شمارهٔ ۲۱۵
هوش مصنوعی: در این اشعار، شاعر به توصیف حال و هوا و احساسات عاشقان می‌پردازد. او بیان می‌کند که مستان و شوری‌داران عشق، در عین بی‌قراری و شیدایی، از هیچ شرابی بهره‌مند نیستند و فقط از درد و دل‌سوختگی خود آگاهند. عشق و زیبایی او را به مرگ می‌کشاند و عشق‌ورزان هیچ‌گونه خوشی و آرامشی ندارند. شاعر از قربانیان عشق یاد می‌کند که به هیچ چیز جز حسرت دست نیافتند و می‌گوید که در برابر عشق، حتی با کشتگان عشق هم نمی‌توان حساب و کتابی داشت. جمعی از اهل عشق، به فیض و حال خوب نمی‌رسند و آن‌هایی که بار درد عشق را به دوش می‌کشند، از جحیم و عذاب هم هراسی ندارند. او به زیبایی و جاذبه معشوقه اشاره کرده و بیان می‌کند که وقتی در حضور معشوق هستند، هیچ جوابی برای سؤال‌ها ندارند و در حلقه‌ها و محافل عشق، هیچ تابی ندارند. اشعار نشان‌دهنده عمق احساسات و تنهایی در عشق است و به نوعی ناامیدی و دشواری‌های آن اشاره می‌کند.
مستان بزم عشق شرابی نداشتنددر عین بی خودی می نابی نداشتند
هوش مصنوعی: در میهمانی عشق، عاشقان هیچ گونه شرابی نداشتند و در حالی که بیخود و نشئه بودند، زیبایی را هم در اختیار نداشتند.
هرگز به غیر خون دل و پارهٔ جگرشوریدگان شراب و کبابی نداشتند
هوش مصنوعی: هرگز کسی که دلی داغ و پارهجگر دارد، به غیر از غم و درد و عشق، چیز دیگری را همچون شراب و کباب نچشیده است.
قربان قاتلی که شهیدان عشق اوجز آب تیغ حسرت آبی نداشتند
هوش مصنوعی: من به این قاتل ارادت میورزم که عشق او برای شهیدان تنها خاطراتی از حسرت را به جا گذاشته و هیچ چیز دیگری نصیبشان نکرده است.
با قاتل از غرور ندارد سر حساببا کشتگان عشق حسابی نداشتند
هوش مصنوعی: این ابیات به این معناست که فردی که به عشق مبتلا شده، با کسی که او را به دردسر انداخته یا به او آسیب رسانده، احساس غرور و برتری نمیکند. همچنین، با افرادی که در عشق آسیب دیده یا برای عشق جان خود را از دست دادهاند، حقی از درگیری و حساب و کتاب ندارد. در واقع، در دنیای عشق، احساسات و اتفاقات به گونهای است که افراد با هم در ارتباط هستند و هیچ‌گونه برتری یا حساب و کتاب در این زمینه وجود ندارد.
قومی به فیض پیر خرابات کی رسندکز جام باده حال خرابی نداشتند
هوش مصنوعی: گروهی از مردم چه زمانی به فیض و نعمت حالتی شبیه به دیوانگی و شوریدگی میرسند که حتی از شراب هم حال خوبی نداشته باشند؟
آنان که داغ و درد تو بردند زیر خاکخوف جحیم و بیم عذابی نداشتند
هوش مصنوعی: افرادی که در اثر درد و رنج تو به خاک سپرده شدند، از ترس آتش جهنم و عذاب در امان بودند و نگران نبودند.
تمکین حسن بین که به کوی تو اهل عشقبعد از سؤال چشم جوابی نداشتند
هوش مصنوعی: حسن، زیبایی و جاذبهات باعث میشود که حتی عاشقان در کوی تو پس از پرسش، نتوانند جوابی پیدا کنند.
ز آشفتگی به حلقهٔ جمعی رسیده‌امکز حلقه‌های زلف تو تابی نداشتند
هوش مصنوعی: به خاطر شرایط آشفتهای که دارم، به دور جمعی پیوستهام که پیش از این نتوانسته بودند تاب و تحمل زیباییهای زلف تو را داشته باشند.
تا چشم بند مردم صاحب نظر شدیشب ها ز سحر چشم تو خوابی نداشتند
هوش مصنوعی: تا وقتی که چشمان تو در دنیای نظر و قضاوت به خواب رفته بودند، مردم شبها از نور سحر و زیبایی تو بیخبر بودند و خوابشان نمیبرد.
در مکتب محبت آن مه فروغیاالا کتاب مهر کتابی نداشتند
هوش مصنوعی: در مکتب عشق، تنها منبع نور و روشنی، مهر و محبت است و کسی جز آن، کتابی برای هدایت و آگاهی نداشت.