غزل شمارهٔ ۶۷ - سینمای خزان
هوش مصنوعی: در این شعر، شب پاییزی در باغ گلستان توصیف شده و شاعر به زیبایی‌های طبیعت و احساساتش اشاره می‌کند. او از عشق و یاد معشوق سخن می‌گوید و به تضاد میان خزان و بهار اشاره می‌کند. شاعر حسرت ایام جوانی و عشق را دارد و به پایان عمر و گذر زمان می‌اندیشد. همچنین، بر عدم امکان فراموشی معشوق تأکید کرده و به تأثیر عشق بر زندگی‌اش اشاره می‌کند. شاعر در نهایت از زیبایی‌های عشق و عواطفش در شهری چون تبریز یاد می‌کند و امید به شادی و سرور را ابراز می‌نماید.
شب است و باغ گلستان خزان رؤیاخیزبیا که طعنه به شیراز می‌زند تبریز
هوش مصنوعی: شب است و باغی در حال خزان به خواب رفته است. بیا و ببین که تبریز به شیراز کنایه می‌زند و این رقابت را به نمایش میگذارد.
بیا که حلقه‌به‌گوشان آسمان ریزندسری به پای تو در حلقهٔ غلام و کنیز
هوش مصنوعی: بیا و ببین که دلدادگان و خدمتگزاران آسمان هم گرد تو جمع شدهاند و سرشان را به پای تو میسایند، در حالی که خود را از کنیز و غلام تو میدانند.
به گوشوار دلاویز ماه من نرسدستاره گرچه به گوش فلک شود آویز
هوش مصنوعی: گوشواره زیبا و دلنشین من، هر چند به گوش آسمان آویخته شده، ولی به گوش من نمیرسد.
به باغ، یاد تو کردم که باغبان قضاگشوده پرده پاییز خاطرات‌انگیز
هوش مصنوعی: به باغ رفتم و به یاد تو بودم، در حالی که باغبان سرنوشت پردهای از خاطرات دلانگیز پاییز را کنار زده است.
چنان به ذوق و نشاط آمدم که گویی بازبهار عشق و شباب است این شب پاییز
هوش مصنوعی: چنان شاد و سرزنده شدم که انگار دوباره بهار عشق و جوانی به این شب پاییزی بازگشته است.
عروس گل که به نازش به حجله آوردندبه عشوه بازدهندش به باد رخت و جهیز
هوش مصنوعی: عروسی که به زیبایی و لطافت او را به خانه میبرند، با محبت و دلربایی به او احترام میگذارند و زیباییهایش را به نمایش میگذارند.
شهید خنجر جلاد باد می‌غلتندبه خاک و خون همه در انتظار رستاخیز
هوش مصنوعی: شهیدان به دست جلادان به خاک و خون افتادهاند و همه منتظر روز رستاخیز هستند.
خزان خمار غمش هست و ساغر گل زردبهار سبز کجا وین شراب سحرآمیز
هوش مصنوعی: پاییز با حالتی سرمستی و اندوهی که دارد، به مانند ساغری از گلهای زرد است. اما بهار سبز و سرسبز کجا و این شراب صبحگاهی که شگفتانگیز است کجا؟
خزان صحیفه پایان دفتر عمر استبه این صحیفه رسیده‌است دفتر ما نیز
هوش مصنوعی: پاییز بهنوعی نشاندهندهی پایان عمر ماست، زیرا زندگیمان مانند یک دفتر است که به آخرین ورق خود رسیده است.
تنی تکیده‌ام و چشم رفته در ته چاهکه چرخ چاهکنم چشمه می‌کند کاریز
هوش مصنوعی: من ناتوان و ضعیف شدهام و چشمانم در عمق چاه به حالت حیرت و نگرانی دوخته شده است، چرا که حالا چرخهای چاه، چشمه را به حرکت در میآورند و آب را به دنیای ما وارد میکنند.
به سینمای خزان ماجرای خود دیدمشباب با چه شتابی به اسب زد مهمیز
هوش مصنوعی: در فصل خزان، داستان خود را دیدم که جوانی با سرعت زیاد سوار بر اسبش شده و به حرکت در آمد.
حراج عمر چه سوداگری‌ست شعبده‌بازکه گنج و حشمت قارون نمی‌خرد به پشیز
هوش مصنوعی: فروش عمر چه قیمتی دارد برای کسی که مانند شعبدهبازها فقط به ظاهر مینگرد و ثروت و شکوه قارون را با مبلغی ناچیز نمی‌خرد.
هنوز خون به دل از داغ «لاله»ام، ساقیبه غیر خون دلم باده در پیاله مریز
هوش مصنوعی: هنوز دلم از غم لالهای که از دست دادم، پر از درد است. ای ساقی، جز خون دلم، هیچ نوشیدنی در این پیاله نریز.
شبی که با تو سر آمد چه دولتی سرمددمی که بی‌تو به سر شد چه قسمتی ناچیز
هوش مصنوعی: شبی که با تو سپری شد، چه خوشبختی جاودانهای بود، و لحظهای که بدون تو گذشت، چقدر بیاهمیت و کمارزش بود.
عزیز من مگر از یاد من توانی رفتکه یاد تست مرا یادگار عمر عزیز
هوش مصنوعی: عزیزم، آیا میتوانی من را فراموش کنی، در حالی که یاد تو برای من یادگاری از عمر گرانبهای من است؟
پری به دیدن دیوانه رام می‌گرددپریوشا تو ز دیوانه می‌کنی پرهیز
هوش مصنوعی: زیبای دلربا، همچون پری، به سراغ دیوانهای میآید که آرامش دارد. اما تو، ای پریرو، باید از رفتارهای دیوانهوار دوری کنی.
به بانگ چنگ من از دل زدای زنگ فراقکه بشکفد دل شیرین به شیههٔ شبدیز
هوش مصنوعی: با صدای چنگ من، از دل دور کن زنگ جدایی را تا دل شیرینم همچون شیههٔ اسبی سیاه شکوفا شود.
نوای باربدی خسروانه کی خیزدمگر به حجله شیرین گذر کند پرویز
هوش مصنوعی: صدای موزون باربد در زمان حکمرانی خسرو کی دوباره بلند میشود، مگر اینکه به خوابگاه شیرین و با نام پرویز ارتباطی پیدا کند.
به عشق پاک تو بگذشتم از مقام ملککه بال عشق تو بادم زند بر آتش تیز
هوش مصنوعی: به خاطر عشق پاک تو از مقام پادشاهی گذشتم، زیرا عشق تو مانند بادی است که مرا بر روی آتش تند میکشاند.
تو هم به شعشعه وقتی به شهر تبریز آیکه شهریار ز شوق و طرب کنی لبریز
هوش مصنوعی: وقتی به تبریز میآیی، نقشی از شادی و سرور را در دل مردم بیاور که شهریار نیز از آن خوشحال و شادمان خواهد شد.