غزل شمارهٔ ۶۹ - افسانه روزگار
هوش مصنوعی: این شعر به موضوعات مختلفی در زندگی، عشق و سرنوشت می‌پردازد. شاعر به قمار عاشقان اشاره می‌کند و می‌گوید که در این بازی، هیچ کس از بدبختی دور نمی‌شود. او همچنین به جوانی و پیری اشاره می‌کند، و اینکه شب‌های خوشی به صبح‌هایی پر از پشیمانی می‌انجامد. در ادامه، او از بی‌قراری انسان‌ها در مواجهه با زمانه، عشق و داغ یاران سخن می‌گوید. شاعر به خواب و خیال، اشک و آه نیز اشاره می‌کند و می‌پرسد که آیا کسی از دردهای دل دیگران خبر دارد.
او به داستان عروس بخت و تنهایی او در شب‌های عروسی می‌پردازد و از شکست‌هایی که در زندگی وجود دارد، می‌نویسد. همچنین، به سرنوشت بشر و تأثیرات زمانه بر آن اشاره می‌کند و می‌گوید که محبت و دوستی، میوه‌های خوبی به بار نمی‌آورند اگر با دشمنی همراه باشند.
شاعر در نهایت، از زنده نگه‌داشتن یاد عزیزان و اهمیت تاریخ و فرهنگ می‌گوید. او به آزادی و سعادت در دیگر جاها و همچنین واقعیت فقر و مشکلات اجتماعی اشاره می‌کند و به خواننده یادآوری می‌کند که باید از نزدیک با حال و روز شهریاران آشنا شود.
قمار عاشقان بردی ندارد از نداران پرسکس از دور فلک دستی نبرد از بدبیاران پرس
هوش مصنوعی: عشاقی که در عشق خود میبازند، هیچ چیزی نصیبشان نمی‌شود. از کسانی که در دنیا چیزی ندارند، نپرس. همچنین، از آنهایی که در شّر و بدبختی گرفتارند نیز سوال نکن، زیرا هیچ نتیجهای برای عالم بالا ندارند.
جوانی‌ها رجزخوانی و پیری‌ها پشیمانی استشب بدمستی و صبح خمار از میگساران پرس
هوش مصنوعی: در دوره جوانی، انسان خود را قویتر و شجاعتر از آنچه که هست میداند و با اعتماد به نفس رفتار می‌کند، اما با رسیدن به پیری و تجربه، به اشتباهات و نادانیهای گذشته پی میبرد و به حال خود افسوس میخورد. شبها به خوشگذرانی میپردازند و صبح روز بعد با احساس ناخوشایندی از پی آمدهای شب گذشته بیدار میشوند.
قراری نیست در دور زمانه بی‌قراران بینسر یاری ندارد روزگار از داغ یاران پرس
هوش مصنوعی: در این دنیا، افرادی که بیقرارند، هیچگاه به توافق نمیرسند. زمانه به خاطر مشکلات و دردهایی که از فقدان یاران به انسان‌ها وارد می‌کند، هیچ کمکی نمیکند. از این رو، بهتر است از حال یاران پرس و جو کنی.
تو ای چشمان به خوابی سرد و سنگین مبتلا کردهشبیخون خیالت هم شب از شب‌زنده‌داران پرس
هوش مصنوعی: ای چشمانم، تو که در خواب سرد و سنگینی غرق شدهای، اگر شب را از شب‌زنده‌داران بپرسی، خواهی فهمید که خیالت چه دلهرهای را به من بخشیده است.
تو کز چشم و دل مردم گریزانی چه می‌دانیحدیث اشک و آه من برو از باد و باران پرس
هوش مصنوعی: تو که از نگاه و دل مردم دوری، نمیدانی که چه روایتهایی از اندوه و اشک من وجود دارد. برو از باد و باران بپرس تا از حال من باخبر شوی.
عروس بخت یک شب تا سحر با کس نخوابیدهعروسی در جهان افسانه بود از سوگواران پرس
هوش مصنوعی: عروس بخت، شب را تا صبح بیدار مانده و با هیچ کس نیاشامیده است. عروسی که در دنیا به افسانه میرسد، باید از کسانی که در غم هستند، بپرسید.
سر بشکسته هر صبح آفتاب از دره‌ای خیزدبه کام ار توسن ایام دیدی از سواران پرس
هوش مصنوعی: هر صبح آفتاب از میان دره‌ای برمیخیزد. اگر تو در زندگی خود به تغییرات و جریانهای زمان توجه کردهای، از سواران بپرس که چطور میرانند.
فلک با پشت خم دانی به گوش ما چه می‌گوید؟جوانا سرنوشت از سرگذشت روزگاران پرس
هوش مصنوعی: آسمان با تمام مشکلات و سختیهایش به ما چه پیامهایی میدهد؟ ای جوان، برای فهم سرنوشتت، به یادداشتهای تاریخی و گذشته توجه کن.
به شاخ دشمنی یک میوهٔ شیرین نمی‌رویدبرو باغ محبت کار و کار از کشت‌کاران پرس
هوش مصنوعی: درخت دشمنی نمیتواند میوهای خوشمزه به بار آورد؛ برای بدست آوردن میوه‌های شیرین، لازم است در باغ محبت کار کنی و از افرادی که در این زمینه تجربه دارند، راهنمایی بگیری.
جهان ویران کند گر خود بنای تخت جمشید استبرو تاریخ این دیر کهن از یادگاران پرس
هوش مصنوعی: اگر کسی خود را سازندهٔ تخت جمشید بداند، میتواند جهان را نابود کند. بهتر است به تاریخ این مکان باستانی مراجعه کنید و از یادگاران آن بپرسید.
به هر خشتی که خود آیینهٔ اسکندر و داراستشکست جان جم بین وز شکوه کامکاران پرس
هوش مصنوعی: به هر سنگی که نگاه کنی، میتوانی تصویری از اسکندر و داراب را ببینی. روح جم را در آن بیاب و از بزرگی و شکوه انسانهای موفق سؤال کن.
به شعر یادباد خواجه‌ام خاطر شبی خون شدسپاهان زنده کن وز زنده‌رودِ باغکاران پرس
هوش مصنوعی: یادآور آن شاعر بزرگ هستم که در دل شب، یادش باعث شادابی و زندهدلی میشود. دامنه یاد او میتواند جان تازهای به دلهای مردمان بیدار و باغدار بدهد.
به هر زادن فلک آوازهٔ مرگی دهد با ماخزان لاله و نسرین هم از باد بهاران پرس
هوش مصنوعی: هر بار که سرنوشت چیزی را به دنیا میآورد، نوید مرگ را با خود میآورد. حتی در فصل خزان، لاله و نسرین نیز از بادنوش بهاری سوال میکنند.
سلامت آن سوی قاف است و آزادی در آن وادینشان منزل سیمرغ از شاهین‌شکاران پرس
هوش مصنوعی: سلامتی و آزادی در سرزمین دوری قرار دارد و برای یافتن آن، باید از شاهینهای شکارچی نشانههای سیمرغ را بپرسیم.
به چشم مدعی جانان جمال خویش ننمایدچراغ از اهل خلوت گیر و راز از رازداران پرس
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که معشوق به راحتی خود را به نمایش نمیگذارد و زیباییها و جذابیتهایش تنها برای کسی که در خلوت و آرامش است، قابل درک و مشاهده است. بنابراین بهتر است که در این مورد با کسانی که به رازهای عشق آگاهترند، مشورت کنید.
گدای فقر را همت نداند تاخت تا شیرازبه تبریز آی و از نزدیک حال شهریاران پرس
هوش مصنوعی: انسان نیازمند و فقیر نباید از تلاش و کوشش دست بردارد، بلکه باید با عزم و اراده، به سفرهای دور برود و از نزدیک از زندگی و وضعیت شاهان و بزرگان باخبر شود.