غزل شمارهٔ ۸۶ - نگین گم شده
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق و پشیمانی عاشقانه می‌پردازد. شاعر در این شعر از موضوعاتی چون ناامیدی، عشق، غم و حسرت سخن می‌گوید. او به گل (معشوق) اشاره می‌کند و ابراز می‌کند که در نبود او هیچ چیز برایش معنا ندارد. شاعر به آسیب‌هایی که از جدایی و دوری پیش می‌آید اشاره کرده و احساس تنهایی و غریب‌بودن را در وطن خود بیان می‌کند. او همچنین به وفاداری به عشق و عواقب آن می‌پردازد و در نهایت تأکید می‌کند که بدون وجود عشق و محبوبش، هیچ هویتی برای خود نمی‌بیند.
گلچین که آمد ای گل من در چمن نباشمآخر نه باغبانم شرط است من نباشم
هوش مصنوعی: وقتی که گلچین می‌آید و تو ای گل من در باغ نیستی، من هم حتماً نباید در آنجا باشم، زیرا باغبان بودن من به حضور تو بستگی دارد.
ناچار چون نهد سر بر دامن گلم خارچاکم بود گریبان گر در کفن نباشم
هوش مصنوعی: اگر ناچار شوم که سرم را بر دامن گل بگذارم، غم و درد من مانند خارهایی است که به دلم چنگ میزنند، اما اگر در خاک قرار نگیرم و در کفن نباشم، این غم همچنان با من خواهد بود.
عهدی که رشته آن با اشک تاب دادیزلف تو خود بگوید من دل شکن نباشم
هوش مصنوعی: عهدی که با اشک و حسرت به وجود آمده، خود زلف تو می‌گوید که من نمیتوانم دل کسی را بشکنم.
اکنون که شمع جمعی دودم به سر رود بهتا چشم رشک و غیرت در انجمن نباشم
هوش مصنوعی: اکنون که وقتی شمعی برای جمعی روشن میشود، من هم تحت تاثیر آن قرار میگیرم و تنها برای این که دیگران به من حسودی نکنند یا احساس بدی نداشته باشند، در این جمع حضور ندارم.
بی چون تو همزبانی من در وطن غریبمگر باید این غریبی گو در وطن نباشم
هوش مصنوعی: بدون تو که همزبان من هستی، در دیار غریبهام. اگر این غریبی لازم است، پس بهتر است اصلاً در وطن نباشم.
عشقم به خلوت شب با غنچه‌های وحشی‌ستمن بلبلم حریف زاغ و زغن نباشم
هوش مصنوعی: عشق من به آرامش شب و زیباییهای طبیعی است و من مانند بلبل، در دل شب قادر نیستم با زاغ و زغن رقابت کنم.
گیرم نگین جم بود اکنون که یاوه کردممحتاج مهره‌بازی با اهرمن نباشم
هوش مصنوعی: فرض کن که من خودم نگین جمشید را داشتم، اما حالا که به کارهای اشتباهی مشغول شدهام، دیگر نیازی ندارم که در بازی شوم با نیروی شر.
با عشق زادم ای دل با عشق میرم ای جانمن بیش از این اسیر زندان تن نباشم
هوش مصنوعی: با عشق به دنیا آمدم و با عشق از این دنیا میروم. دیگر نمیخواهم بیشتر از این در قفس بدنم گرفتار بمانم.
بیژن به چاه دیو و چشم منیژه گریانگر غیرتم نجوشد پس تهمتن نباشم
هوش مصنوعی: بیژن به چاه دیو افتاده و منیژه نیز در حال گریه است. اگر غیرتم تحریک نشود و احساس نکنم، دیگر من تهمتن نیستم.
بیگانه بود یار و بگرفت خوی اغیارمن نیز شهریاراجز خویشتن نباشم
هوش مصنوعی: یار من غریبه بود و رفت تا به خودی اغیاری؛ من نیز ای پادشاه، جز خودم هیچ کس نیستم.