غزل شمارهٔ ۱۰۸ - آیینهٔ شاهی
هوش مصنوعی: این شعر دعوت به نزدیکی و ارتباط با خداوند و تجلی عشق و محبت است. شاعر از کعبه به عنوان نماد قرب الهی می‌خواهد که دل او را بگشاید و آنگاه دل سوختگان را به آینه‌ای برای نمایش زیبایی‌های الهی تبدیل کند. او از درد عشق و محبت می‌گوید و درخواست درمان از خداوند دارد. همچنین، به عشق لنگان و شوق طلب از سالار قافله عشق اشاره می‌کند. در ادامه، شاعر از سکوت و نیاز به صدا در دل و ایجاد شور و نشاط سخن می‌گوید. او به دوست و دشمن اشاره کرده و از کین و نفرت رهایی می‌طلبد. با توصیه به ادب و صفا در عبادت و ارتباط با خلق، جامعیت عشق و عرفان را مطرح می‌کند و در نهایت به دعا و طلب عفو از حق می‌پردازد.
ای کعبه دری باز به روی دل ما کنوی قبله دل و دیدهٔ ما قبله‌نما کن
هوش مصنوعی: ای کعبه، لطفاً دری به روی دل ما باز کن و به ما نشان بده که چگونه به سوی تو روی بیاوریم؛ تو قبله دل و چشمان ما هستی.
از سینهٔ ما سوختگان آینه‌ای سازوانگاه یکی جلوه در آیینهٔ ما کن
هوش مصنوعی: از دل ما که داغ عشق را تحمل کرده، آینه‌ای بساز و سپس یک تصویر زیبا از خودت را در آن منعکس کن.
با زیبق این اشک و به خاکستر این غماین شیشهٔ دل آینهٔ غیب‌نما کن
هوش مصنوعی: با زیبایی این اشک و خاکستر این غم، دل شکستهام را همچون آینه‌ای برای مشاهدهٔ دنیای پنهان بساز.
آنجا که به عشّاق دهی درد محبّتدردی هم از این عاشقِ دل‌خسته دوا کن
هوش مصنوعی: در جایی که تو به عاشقان درد عشق میدهی، لطفاً یه راهی هم پیدا کن که این عاشق دل شکسته را درمان کنی.
لنگان به قفای جرس افتادهٔ عشقیمای قافله‌سالار نگاهی به قفا کن
هوش مصنوعی: ما در مسیر عشق به آرامی پیش میرویم و به دنبال تو هستیم، ای رهبر قافله، لطفاً یک نگاهی به ما بنداز.
ناقوس سکوتی که در آفاق بلند استدر گوش دل‌انگیز و دلِ خفته صدا کن
هوش مصنوعی: زنگی از سکوت در دوردستها به گوش میرسد، آن را به گوش دلنواز و خوابآلود برسان.
چون زخمه به ساز دل این پیر خمیدهچنگی زن و آفاق پر از شور و نوا کن
هوش مصنوعی: زمانی که با نواختن بر ساز، احساسات و دلتنگیهای این انسان سالخورده را بیان میکنی، تمام دنیا را پر از شادی و طرب کن.
ای دوست رها کرده به کام دل دشمندشمن هم از این کینهٔ دیرینه رها کن
هوش مصنوعی: ای دوست، اگر تو به خواستههای دشمن پاسخ میدهی، بهتر است او هم از کینه و کدورت قدیمیاش بگذرد.
او در حرم هفت سرا پردهٔ عفتخواهی تو بدو بنگری ای دیده حیا کن
هوش مصنوعی: او در حرم خود، حریم و حیا را حفظ کرده است؛ تو ای دیده، بهتر است به او احترام بگذاری و ادب را رعایت کنی.
آیینهٔ شاهی‌ست بر این صفّهٔ صفوتصوفی به ادب باش و به این صفّه صفا کن
هوش مصنوعی: در این جمله به نوعی به اهمیت رفتار نیکو و ادب در مقابل جایگاههای معنوی و عرفانی اشاره شده است. به نوعی می‌گوید که باید با احترام و آراستگی به فضایی که به صفای روح و دل مرتبط است، نزدیک شویم و این صفا را در خود ایجاد کنیم.
در گلشن دل آب و هوایی است بهشتیگل باش و در این آب و هوا نشو و نما کن
هوش مصنوعی: در باغ دل، فضایی دلپذیر و بهشتی وجود دارد. در این محیط زیبا، مانند یک گل شکوفا شو و رشد کن.
از بهر خلائق چه کنی طاعت معبودباری چو عبادت کنی از بهر خدا کن
هوش مصنوعی: برای دیگران چه میکنی، وقتی که بندگی خدا را انجام میدهی؟ عبادت را فقط برای رضای خدا انجام بده.
با خلق ریاکار کرم کن به مداراور خود به کرامت نتوانی به ریا کن
هوش مصنوعی: با افرادی که تظاهر میکنند، با ملایمت برخورد کن. اگر خودت نتوانی با بزرگواری رفتار کنی، لااقل به تظاهر و ظاهر سازی روی بیاور.
یک شهر به خود یار کن از بهر دعاییوز حق طلبِ عفو دو عالم به دعا کن
هوش مصنوعی: یک شهر را برای خود همراه انتخاب کن تا از او دعا بخواهی و از حق، طلب عفو برای دو جهان کن.