غزل شمارهٔ ۸۶۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و پیچیدگی‌های آن نوشته شده است. شاعر به عشقش اشاره می‌کند که از ابتدا با او بوده و در لحظات مختلف هم محبت و هم قهر را تجربه کرده است. او بیان می‌کند که عشقش همواره باعث آرامش و در عین حال درد و رنج دلش بوده است. شاعر به ویژگی‌های متناقض عشق اشاره می‌کند؛ گاه وفادار بوده و گاه خیانت کرده است. او همچنین به تأثیر عمیق عشق بر زندگی‌اش و اینکه چگونه عشق همواره با او بوده، حتی زمانی که احساس می‌کند چیزی در دست ندارد، اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که عشق نه تنها تأثیرگذار بوده، بلکه خود عشق به نوعی عمل و کردار نداشته و بیشتر بر پایه گفتار استوار است.
ای آنکه با دلم ز ازل یار بوده‌ایپیوسته راحت دل بیمار بوده‌ای
هوش مصنوعی: ای کسی که از آغاز همیشه یار دل من بوده‌ای، همواره مایه آرامش دل بیمار من بوده‌ای.
گه لطف کرده با من دلخسته گاه قهردر غیر لطف گاهی و قهار بوده‌ای
هوش مصنوعی: گاهی با مهربانی و محبت به من توجه کردهای، و گاهی نیز بدون توجه و با قهر و خشم رفتار کردهای.
گاهی وفا و گاه جفا با دلم کنیهم یار بوده‌ای و هم اغیار بوده‌ای
هوش مصنوعی: گاهی به من وفادار بوده‌ای و گاهی به من آسیب زدهای؛ تو همواره همدلی و در برخی مواقع مثل آدمهای بیگانه رفتار کردهای.
افروختی رخ و ز مژه نیش می‌زنیگل بوده‌ای بروی و بمو خار بوده‌ای
هوش مصنوعی: تو با چهرهی زیبا و نازککاریهای چشمانت دلها را میزنی و گلی بوده‌ای در ظاهر، اما در باطن و در دل، خاری میباشی.
از راه مهر آمدی و سوختی مراآسان نموده اول و دشوار بوده‌ای
هوش مصنوعی: تو با محبت و مهربانی به سراغ من آمدی و به راحتی من را تحت تاثیر قرار دادی، در حالی که شروع کار برای من سخت بوده است.
تا بوده‌ای نداشته‌ای دست از دلماین عشق جان گداز چه غمخوار بوده‌ای
هوش مصنوعی: تا به حال که بوده‌ای، هیچگاه دست از دل من بر نداشته‌ای. این عشق سوزان چه کسی را تسکین داده است؟
گر دل زمین شده است بدورش تو آسمانگر نقطه گشته است تو پرگار بوده‌ای
هوش مصنوعی: اگر دل زمین به دور تو بچرخد، تو مانند آسمانی. اگر تو نقطهای به حساب آیی، پس تو همچون پرگار بوده‌ای.
جان دلی ببوده که در وی نبوده‌ایای عشق کم نموده چه بسیار بوده‌ای
هوش مصنوعی: عشق، جان دلی را به وجود آورده که در او وجود نداشته‌ای. ای عشق، کم شدهای ولی چه بسیار وجود داشتهای.
ای فیض کس ندیده ز کردار تو اثرکاری نکرده‌ای همه گفتار بوده‌ای
هوش مصنوعی: ای فیض! هیچکس تا به حال تأثیر کردار تو را ندیده است. تو هیچ کار مؤثری انجام ندادهای و فقط در گفتار باقی ماندهای.