غزل شمارهٔ ۹۱۸
هوش مصنوعی: این شعر به موضوعاتی چون عشق، عقل و زهد می‌پردازد. شاعر به عشق و مستی عاشقان اشاره می‌کند و بیان می‌کند که عشق و شور عشق برای آنان سودمند است. در مقابل، عقل‌ورزان را به ترک دنیا و تنهایی توصیه می‌کند. او خود را خاک پای محبوب می‌داند و اشاره می‌کند که در حضور اهل ناز، پستی و خضوع را درک می‌کند.
شاعر بر اهمیت عشق به خوبان و تأثیر آن بر بندگی تأکید می‌کند و اذعان دارد که زهد خشک و خودپسندی زاهدان، به کبر و غرور منجر می‌شود. همچنین، او از لذت باده و مستی سخن می‌گوید و می‌گوید که این باده برای عقل مفید است. در نهایت، شاعر با طعنه به افرادی که در بندگی و طاعت گردن‌کشی می‌کنند، می‌گوید که این نوع تلاش‌ها به هیچ سودی نمی‌انجامد.
عاشقانرا شور مستی سود دارد خیلکیعقلانرا ترک هستی سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: عاشقان از دیوانگی و شوق خود بهرهای میبرند، در حالی که عقلمندان باید از دنیای مادی و وجود خود فاصله بگیرند تا به سودی واقعی دست یابند.
میشوم خاک رهش بر من چه می‌آرد گذرپیش اهل ناز پستی سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: من به خاک پای او تبدیل میشوم؛ آیا گذر من در پیش مردم نازکدل چه اهمیتی دارد؟ در مقابل آن، این مسأله برای من کم ارزش است.
عشق خوبان چوب تعلیمست بهر بندگیعابدان را زهد و هستی سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: عشق به نیکان به نوعی آموزش است که هدف آن پرورش بندگان خدا است. در حالی که زهد و داراییها برای عابدان مفید هستند، عشق واقعی اهمیت بیشتری دارد.
بادهٔ مرد افکن از چشم خوش ساقی بکشعقل را زین باده مستی سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: نوشیدنی که مردان را به شجاعت و قدرت میآورد، از نظر ساقی زیبایی در چشمانش جاری است. از این نوشیدنی به غفلت و بیخیالی عقل بهره نمیبرد، زیرا در مستی آن، سودی برای انسان وجود دارد.
گر کنم قصد گناهی یاد قهرش میکنمپاچه لغزد چوب دست سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: اگر بخواهم مرتکب گناهی شوم، یاد میآورم که او از من ناراحت خواهد شد. در این حالت، حتی اگر وسوسه شوم، ترس از عواقب کارم مانع می‌شود و به نفع من است که از آن دست بردارم.
زهد خشک او غرور و نخوت و کبر و منیزاهدان را می‌پرستی سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: زهد خشک و بیاحساس باعث می‌شود که شخص دچار غرور، خودبزرگبینی و تکبر شود و در واقع، پرستش این نوع زهد هیچ فایدهای ندارد.
فیض اگر گردن کشد از طاعت گردنکشانبر تطاول عرض هستی سود دارد خیلکی
هوش مصنوعی: اگر نعمت و فیض الهی با ناز و تکبر به ما نظر افکند، حتی از قدرت و طاعت گردنکشان هم سود میبرند و در برابر عظمت هستی به خود میبالند.