بخش ۶ - در آفرینشِ ماه
خداوندِ حکیم برای شبهای تیره نیز چراغی
آماده کرده است تا تاریکیِ مطلق بر زمین حاکم نباشد؛ پس تو نیز از این نظم درس بگیر
و تا میتوانی از بدیها روی برگردان. این چراغِ آسمانی (ماه) در یک گردشِ سیروزه،
جهانِ تیره را روشن میکند. در آغازِ ماه، این کوکبِ شبفروز، بسیار باریک و زردرنگ
در آسمان ظاهر میشود، چنانکه گویی از شدتِ ضعف خمیده شده است. این هلالِ نازک که مانندِ قامتِ عاشقانِ غمگین
خمیده است، در شبهای نخست، لحظهای کوتاه خود را نشان میدهد و زود ناپدید میشود.
اما هر چه شبها میگذرند، نمایشِ او در آسمان طولانیتر و نورش بیشتر میشود، تا
آنکه پس از گذشتِ دو هفته، به قرصی کامل و تمامعیار تبدیل میگردد. پس از آنکه
کامل شد، دوباره رو به کاستی میرود و هر شب باریکتر میشود تا به همان شکلِ نخستین
بازگردد و به خورشید نزدیکتر شود. خداوندِ دادگر، سرشتِ ماه را اینگونه نهاده
است و تا جهان باقی است، بر همین آیین خواهد چرخید.
چراغ اَست مَر تیره شَب را بَسیچبه بَد تا تَوانی تو هَرگز مَپیچ
ماه همچون چراغی است که شب تاریک را روشن میکند. شاعر در ادامه توصیه میکند که از انجام کار بد تا حد ممکن دوری کن.
چو سی روز گردش بپیمایَداشَوَد تیره گیتی بِدو روشَنا
وقتی ماه چرخهٔ کامل خود را طی کند (در طول سی روز)، جهان تیره و تاریک به واسطهٔ آن روشن میشود.
پَدید آید آنگاه باریک و زَردچو پُشتِ کسی کو غَمِ عشق خْوَرد
سپس ماه به صورت باریک و زرد رنگ پدیدار میشود، مانند پشت خمیدهٔ کسی که از غم عشق رنج میبرد.
چو بیننده دیدارش اَز دور دیدهَم اَندَر زَمان او شَوَد ناپَدید
وقتی کسی ماه را از دور ببیند، خیلی زود ناپدید میشود، زیرا به سرعت کوچک و کمنور میشود.
دِگَر شَب نمایش کُنَد بیشتَرتو را روشَنایی دَهَد بیشتَر
شب بعد، ماه بیشتر نمایان میشود و نور بیشتری به تو میبخشد.
به دو هَفته گَردَد تَمام و دُرُستبِدان باز گَردَد که بود از نُخُست
پس از دو هفته، ماه کامل و تمام میشود و به حالت اولیهاش برمیگردد.
بُوَد هَر شَبانگاه باریکتَربه خورشیدِ تابَنده نَزدیکتَر
هر شب ماه باریکتر میشود و به خورشید درخشان نزدیکتر میگردد.
بِدینسان نَهادَش خداوندِ دادبُوَد تا بُوَد هَم بِدین یِک نَهاد
خداوند طبیعت ماه را اینگونه قرار داده است؛ و از ابتدای آفرینش، همیشه این نظم برای ماه وجود داشته است.