غزل شمارهٔ ۸۷
هوش مصنوعی: این شعر به تبیین درد و رنج ناشی از عشق و دلبستگی می‌پردازد. شاعر از مشکلات و مصائب روحی‌ای که در عشق متحمل می‌شود سخن می‌گوید و بیان می‌کند که این دردها و مسیرهای عشق ناامیدکننده و بی‌پایان هستند. او اشاره می‌کند که کسانی که به عشق واقعی نمی‌رسند، هرگز نمی‌توانند درک درست و عمیقی از احساسات داشته باشند. همچنین، سرشکستگی و غم ناشی از این عشق را به تصویر می‌کشد و به این نکته اشاره می‌کند که عشق واقعی تنها برای کسانی است که با دل و جان در این راه قدم می‌گذارند. در کل، شعر به بررسی عمق احساسات عاشقانه و جدایی‌های آن می‌پردازد.
می‌کشم دردی که درمانیش، نیست می‌روم راهی که پایانیش نیست
هوش مصنوعی: من دردی را تحمل میکنم که هیچ درمانی برای آن وجود ندارد و به مسیری می‌روم که هیچ مقصدی ندارد.
هر که در خم خانه عشق تو بار یافت برگ هیچ بستانیش نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که در عشق تو چشید و تجربه کرد، هیچ چیزی از آنچه در دنیا دارد برایش اهمیت ندارد.
بندگان دارد بسی سلطان غم لیک چون من بند فرمانیش نیست
هوش مصنوعی: بسیاری از بندگان وجود دارند که تحت سلطه غم هستند، اما هیچکس مانند من فرمانبردار این غم نیست.
هر که جان در راه جانانی نباخت یا ز دل دورست یا جانیش نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که جانش را در راه محبوبی فدا نکند، یا از دل او دور است یا اصلاً روحی ندارد که به عشق بپردازد.
خود دل مجموع، در عالم که دید کز عقب آه پریشانیش نیست
هوش مصنوعی: دل خود را در عالم مشاهده کرد و متوجه شد که هیچ چیز پس از آن، یعنی غم و نگرانیهایش، نمیتواند بر آن تأثیر بگذارد.
چشم ترکت کو سیه دل کافری است هیچ رحمی، بر مسلمانیش نیست
هوش مصنوعی: چشمی که به عشق تو گریان است، مثل دل سیاه کافر بیرحم میماند. بر مسلمانیش هیچ رحمتی وجود ندارد.
چشم آن انسان که عاشق نیست هست راست چون عینی که انسانیش نیست
هوش مصنوعی: چشم کسی که عاشق نیست، درست مثل چشمی است که انسانی ندارد؛ یعنی بیاحساس و بیروح است.
هر که چون سلمان به زلف کافرت نیستش اقرار، ایمانیش نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند سلمان به زیباییهای موهایت اعتراف نمیکند، ایمانش واقعی نیست.