غزل شمارهٔ ۳۳۳
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از دوری و جدایی از محبوب می‌نالد و احساس تنهایی و ناامیدی خود را به تصویر می‌کشد. او خود را به انسانی تشبیه می‌کند که جانش را از دست داده و حالش از حال دیگران بی‌خبر است. در این دلتنگی، از نور و زیبایی محبوب یاد می‌کند و به بوی خوش صبحگاهی اشاره می‌کند که یادآور محبوبش است. شاعر به دنبال یافتن دوباره‌ای از محبت و حیات است و به چشمه‌ای که خضر (نماد زندگی و جاودانگی) از آن سخن می‌گوید، اشاره می‌کند. در نهایت، دل و رازهای درونی خود را با باد در میان می‌گذارد و از عشق و دلدادگی‌اش می‌گوید. شعر با تأکید بر درون‌نگری و شناخت راز دل نوشته شده است.
دورم از جانان و مسکین آنکه شد مهجور ازوچون تنی باشد که جانش رفته باشد دور ازو
هوش مصنوعی: من از محبوبم دور هستم و وای به حال کسی که از او دور افتاده است؛ مثل بدنی میماند که جانش از آن رفته است.
ذره حالم نمی‌گردد ز حال ذره‌ایکافتاب عالم آرا بازگیرد نور ازو
هوش مصنوعی: حالم به قدری تحت تأثیر قرار نمیگیرد که بخواهد از حال یک ذرهای که خورشید جهان را روشن می‌کند، متاثر شود و نورش را از آن بگیرد.
گو نسیم صبح از خاک درش بویی دهدبو که بستانم دمی داد دل رنجور ازو
هوش مصنوعی: اگر نسیم صبحگاهی بویی از خاک در گذرگاهش به مشام برسد، همان بویی که من را به بهشت باغی میبرد، دل آزردهام را در این لحظه تسکین میدهد.
کی به جوی چشم من بازآید آن آب حیاتتا خراب آباد جان من شود معمور ازو
هوش مصنوعی: چه زمانی آب حیات دوباره به چشمان من بازمیگردد تا ویرانه جانم با آن آباد شود؟
ای خضر زان چشمه نوشین نشانی باز دهکاروزی شربتی دارد دل محرور ازو
هوش مصنوعی: ای خضر، لطفا نشانهای از آن چشمهی گوارا به من بده، زیرا دلم که بیقرار است، شربتی از آن دارد.
چشم مستش راوق افشان کرد چشمم را بپرستا چه می‌خواهد مدام آن نرگس مخمور ازو
هوش مصنوعی: چشم زیبای او با نگاهش نگاهم را مسحور کرد. بپرسید که آن نرگس سرمست چه چیزی را همواره میطلبد.
دل چو رازش گفت با جان من نبودم در میاندر درون او بود و بس شد راز او مشهور ازو
هوش مصنوعی: دل رازی را با جانش در میان گفت، اما او خود در درون دل بود و جز او کسی در آنجا نبود. از این رو، راز او به دیگران شناخته شد.
هرچه باداباد خواهم راز دل با باد گفتهمدم است القصه نتوان داشتن مستور ازو
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که بگذرد، من راز دل خود را با باد در میان خواهم گذاشت، زیرا او همدم من است. به هر حال، نمیتوانم چیزی را از او پنهان کنم.
بر بیاض دیده سلمان می‌کند نقش سوادکان جو بگشاید ببارد لولو منثور ازو
هوش مصنوعی: سلمان با چشمانش بر روی سفیدی کاغذ نقش سیاهی میزند، چرا که قطرههای باران میتوانند مرواریدهایی بینظیر را از آن بیرون بریزند.