بخش ۷۳ - خضر وقت از خلوت دشت حجاز آید برون
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف لحظاتی از ظهور و حضور خضر (نماد دانایی و زندگی جاوید) در دشت حجاز می‌پردازد و از آمدن کاروانی از دور و دراز سخن می‌گوید. شاعر به دیدن غلامان فرزند سلطان اشاره می‌کند و شعله محمود را که از خاک ایاز برمی‌آید، یادآور می‌شود. او زندگی را در کعبه و بتخانه در ناله می‌بیند و از بزم عشق یاد می‌کند که دانای راز از آنجا بیرون می‌آید. همچنین شاعر به این نکته اشاره دارد که ناله‌های اهل نیاز از سینه‌شان می‌جوشد و سرانجام، از ناامیدی در آهنگش می‌گوید و از دست رفتن نغمه‌اش و تبدیل آن به خون سخن می‌گوید. در کل، شعر به جستجوی حقیقت و معنا در زندگی و عشق می‌پردازد.
خضر وقت از خلوت دشت حجاز آید برونکاروان زین وادی دور و دراز آید برون
هوش مصنوعی: در زمان خاصی، فردی به نام خضر از تنهایی و آرامش دشت حجاز خارج می‌شود و کاروانی که در این سرزمین دور و وسیع قرار دارد، به راه میافتد.
من به سیمای غلامان فر سلطان دیده امشعلهٔ محمود از خاک ایاز آید برون
هوش مصنوعی: من در چهرهٔ بندگان شاه، تکههایی از روشنایی محمود را دیدهام که از خاک ایاز بیرون می‌آید.
عمر ها در کعبه و بتخانه می نالد حیاتتا ز بزم عشق یک دانای راز آید برون
هوش مصنوعی: زندگی در کعبه و بتخانه، مدتهاست که دچار ناله و ناامیدی است، تا اینکه در نهایت یک انسان صاحب راز و دانش از بزم عشق بیرون بیاید و همه چیز را دگرگون کند.
طرح نو می افکند اندر ضمیر کائناتناله ها کز سینهٔ اهل نیاز آید برون
هوش مصنوعی: ایدههای تازهای در وجود جهان نهاده می‌شود، همانطور که نالهها و نیازهای انسانها از دل آنان بیرون می‌آید.
چنگ را گیرید از دستم که کار از دست رفتنغمه ام خون گشت و از رگهای ساز آید برون
هوش مصنوعی: لطفاً چنگ را از دستانم بگیرید، چون اوضاع به دور از کنترل شده است. آهنگ من تبدیل به خون شده و حالا از رگهای ساز خارج می‌شود.