غزل شمارهٔ ۳۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان درد و رنج دل خود می‌پردازد و از یاری صحبت می‌کند که وفاداری را نمی‌شناسد. او از حال و روزش می‌گوید و اینکه چرخ زمان چگونه او را در غم گرفتار کرده است. شاعر نگران وضعیت خود است و می‌خواهد کسی به حال او رسیدگی کند. همچنین، به یار خاصی اشاره می‌کند که با زیبایی و افسون‌هایش دل بسیاری را برده و بر دوش مردم بار سنگینی گذاشته است. شاعر از عشق و بیماری دل ناشی از آن سخن می‌گوید و به وضعیت نگران‌کننده خود اشاره می‌کند.
واقفی ای پیک چون ز حال دل زارحال دل زار گو بیار دل آزار
هوش مصنوعی: ای پیک، حال دل زار مرا بازگو کن و بگو که دل آزرده من در چه وضعیتی است.
یار دل آزار من وفا نشناسدوه که عجب نعمتیست یار وفادار
هوش مصنوعی: دوست من که به دل آزاری شهرت دارد، به راستی وفاداری را نمی‌شناسد. وای بر من که فردی با وفا و درستکار برایم وجود ندارد.
یار وفادار ار به چنگ من افتدباک ندارم ز دور چرخ جفاکار
هوش مصنوعی: اگر یار وفادارم به دستم بیفتد، از بیوفایی زندگی و تقدیر زشت هیچگونه ترسی ندارم.
چرخ جفاکار پای‌بند غمم کردکیست که رحمت کند به حال گرفتار
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به سختیها و رنجهایی که به او تحمیل شده اشاره می‌کند و از این که چرخ زمان او را درگیر غم کرده صحبت می‌کند. او از کسی می‌خواهد که به حال او که در این رنج گرفتار شده، رحم کند و به یاریاش بیاید.
حال گرفتار خواهی از دل من پرسبیمار آگه بود ز حالت بیمار
هوش مصنوعی: بگو حال من را بپرس، چون دل من درگیر است و از حال و وضعیت بیمار آگاه باشد.
حالت بیمار خاصه در مرض دلوان مرض دل ز عشق دلبر عیار
هوش مصنوعی: حال بیمار به خاطر عشق معشوق است و این بیماری دل به عشق او بستگی دارد.
دلبر عیار شوخ خاصه چو محمودکافت جان‌ها بود ز طرّهٔ طرار
هوش مصنوعی: عزیز دل بیپروا و دلربا، بهویژه مانند محمود که وجودش جان‌ها را تحت تاثیر میگذارد، به خاطر زیباییاش و جذابیتش خاص و منحصر به فرد است.
طرّهٔ طرار او به حیلت و افسونبس که دل خلق برده گشته گرانبار
هوش مصنوعی: موهای زیبای او با ترفندها و جادوگریاش، دلهای مردم را به شدت تسخیر کرده و بسیار سنگین و پر بار شده است.