غزل شمارهٔ ۴۴
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی و تاثیرگذاری اسماعیل و هنر او می‌پردازد. لحن او نه تنها چشم‌ها را مسحور می‌کند بلکه گوش‌ها را نیز به وجد می‌آورد. زیبایی او دل‌ها را به رقص و شوق دیدار او جوانان را تحریک می‌کند. صدای او در مجالس شراب‌خواری دل‌ها را به وجد می‌آورد و نوشیدن می را بی‌نیاز از شراب می‌کند. شاعر به تأثیر عمیق او بر جوانان و مجنون اشاره می‌کند و یادآوری می‌کند که او مانند یوسف و داود در جمال و زیباییش بی‌نظیر است. در نهایت، اشاره می‌کند که موی او همچون مار، می‌تواند هم شیرینی و هم خطر داشته باشد، بنابراین او سزاوار احترام و ترس است.
لحن اسماعیل و رویش آفت چشمست و گوشآن برد از چشم خواب و این برد از گوش هوش
هوش مصنوعی: صدا و لحن اسماعیل دلنشین و زیباست و چهرهاش مانند آفتاب میدرخشد. وقتی او صحبت می‌کند، خواب را از چشمان و هوش را از گوش‌ها میبرد.
حسن او دل را به‌رقص آرد ولی از راه‌چشمصوت او جان را به وجد آرد ولی از راه گوش
هوش مصنوعی: زیبایی او دل را به شادی و رقص وا میدارد، اما صدای او جان را از طریق گوش به وجد و شوق می‌آورد.
شوق دیدار نکویش پیر را سازد جوانشور آواز حزینش خام را آرد به جوش
هوش مصنوعی: علاقه به دیدن زیبایی او باعث میشود که پیرمرد احساس شگفتی و شادی کند و جوان را به حالتی هیجانانگیز برساند.
چون به بزم باده برخیزد ز لب آواز اوبانگ چنگ از جام می آید به گوش باده‌نوش
هوش مصنوعی: زمانی که رفیق در میخانه به نوشیدن مشغول میشود، صدای خوش او مانند نغمه چنگ از لیوان شراب به گوش میرسد.
ای که گویی گر ننوشد می چسان آید به رقصاو به می حاجت ندارد با دو چشم می‌فروش
هوش مصنوعی: ای که میگویی اگر کسی شراب ننوشد، چگونه می‌تواند به رقص درآید، او برای رقصیدن نیازی به شراب ندارد و با دو چشمش می‌تواند دیگران را مست کند.
از پس دیوار باغی گر صدایش بشنویمی‌خوری سوگند کاینک بلبل آمد در خروش
هوش مصنوعی: اگر صدای بلبل را از پشت دیوار باغ بشنوی، بیتردید به آن قسم میخوری که بلبل در حال سرودن و خواندن است.
رام شد با آهوی چشمش دل دیوانه‌امراست بودست اینکه مجنون انس گیرد با وحوش
هوش مصنوعی: دل دیوانهام به زیبایی چشمان آهویی راضی شده است، درست مثل مجنونی که به وحوش و جانوران جنگل نزدیکی و انس میگیرد.
گر نه یوسف از چه در مصر جمال آمد عزیزورنه داود از چه دارد زلفکان درع‌پوش
هوش مصنوعی: اگر یوسف زیباییاش باعث محبوبیتش در مصر بود، پس چرا داود این همه زیبایی دارد و تحت پوشش زلفانش کسی توجهی به او نمیکند؟
او گر اسماعیل مردم را چرا قربان کندگر خلیل صادقی ای دل درین دعوی بکوش
هوش مصنوعی: اگر او اسماعیل را برای قربانی کردن مردم انتخاب کرده، پس چرا باید خلیل صادق را قربانی کند؟ ای دل، در این موضوع تلاش و کوششی به خرج بده.
سرخ زنبوریست لعلش لیک چون زنبور نحلهم زند از نغمه نیش و هم دهد از بوسه نوش
هوش مصنوعی: این چهره زیبا همانند زنبوری است که لباسی سرخ بر تن دارد. مانند زنبور عسل، هم از لذتهای شیرین بوسهاش آدم را شاد می‌کند و هم با نغمهاش ممکن است درد دل را برانگیزد.
جای دارد گر بترسد زو امیر ملک جمزانکه او از زلف دارد مار ضحاکی به دوش
هوش مصنوعی: شایسته است که امیر ملک جم از او بترسد، زیرا او زلفی دارد که شبیه ماری است که بر دوش او حمل میشود.
موی او بر روی او قاآنیا گر بنگریخیره گردی کز چه شیطان چیره آمد بر سروش
هوش مصنوعی: اگر به موی او نگاه کنی، متوجه خواهی شد که چقدر جذاب و افسونگر است. این زیبایی به قدری دلربا است که تو را مجذوب خود می‌کند، همچون قدرتی که شیطان بر روح انسان دارد.