غزل شمارهٔ ۳۴۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف محبت‌ها و رفتارهای مردم می‌پردازد. او بیان می‌کند که همه افراد در دلشان به خاطر زلف‌های پریشان و زیبایی‌های خود گرفتار هستند و این عشق به خود سبب پیمان‌شکنی و ناپایداری شده است. همچنین، آنها در خیال و خودآرایی غرق‌اند و یادشان رفته است که چگونه با دیگران رفتار کنند. این افراد به جای توجه به دیگران، همچنان به لذت‌های خود مشغول‌اند و در نهایت، همگی درگیر احساسات و ترس از بی‌محبتی هستند. شاعر به عدم وفاداری و بی‌توجهی به دیگران و همچنین بی‌دردی جامعه اشاره می‌کند. در نهایت، او پرسش می‌کند که آیا کسی می‌تواند به واقعیات ایمان داشته باشد وقتی که همه مشغول خود هستند.
گشتم اندر دل خوبان، همه خوبان خودندهمه دل در شکن زلف پریشان خودند
هوش مصنوعی: به میان دل زیبایانی رفتم و دیدم که همه آنها خود زیباییاند و همه دلها به خاطر بینظمیهای زلف پریشانشان شکستهاند.
بس که پیمان شکنی در دلشان جا کرده استبسته پیمان به خود و آفت پیمان خودند
هوش مصنوعی: دلهایشان پر از عهدشکنی شده و این موضوع باعث شده که خودشان هم به پیمانهایی که بستهاند، آسیب بزنند.
گه در اندیشهٔ خود و گاه در آئینهٔ مادیده بر صورت خود دوخته، حیران خودند
هوش مصنوعی: گاهی در فکر خود غرق شدهاند و گاهی نیز در آینه به چهرهشان نگاه میکنند و در این حال به حالت حیرت و amazement به خود خیره شدهاند.
شیوهٔ ناز و نیاز خود و ما برده ز یادبلبل باغ خود و وَرد گلستان خودند
هوش مصنوعی: شیوه و طرز دلربایی تو و ما از یاد بردهایم، مثل بلبلانی هستیم که در باغ خود و گلستان خود پرسه میزنند.
نی سبکدستی مهمان، نی مگس ران ادبهمه حلوای تر و مگس خوان خودند
هوش مصنوعی: مهمان با سادگی و بیادبی نمیآید و کرمها هم به خوشمزگی و زیبایی توجه نمیکنند، بلکه فقط به سراغ شیرینی خود میروند.
لب نوشین بمکید و دل مردم بگَزیدنیشتر زار کسان و شکرستان خودند
هوش مصنوعی: لبهای شیرین را بمکید و به دل مردم آسیب بزنید؛ این درد عمیقتر از درد دیگران است و شیرینی خودش را دارد.
عالمی کُشته به بی مهری و با خویش به مهرهمه سرمایهٔ بی دردی و درمان خودند
هوش مصنوعی: دارای دانش و آگاهی، که به خاطر بی‌محبتی دیگران از پا درآمده است، اما با محبت به خود و دیگران، تمام سرمایهاش را در آرامش و عدم درد و رنج حفظ می‌کند.
جان ارباب وفا خاک شد اندر کف دوستبس که سرگرم نوازشگری خوان خودند
هوش مصنوعی: جان وفادار ارباب در برابر محبت دوست به خاک افتاد، چرا که آنها آنقدر غرق در نوازش و مهماننوازی خود بودند که توجهی به این وفاداری نکردند.
کی به ایمان کسی شان نظر افتد عرفیهمه آئینه به کف دشمن ایمان خودند
هوش مصنوعی: زمانی که به ایمان کسی نگاه میشود، همه چیز در برابر او مانند آینهای مینماید که دشمن ایمان او در دست دارد.