غزل شمارهٔ ۱۱۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به فراخواندن و دعوت به نوشیدن شراب و لذت‌بردن از مجلس می‌پردازد. او از ساقی می‌خواهد که شراب زیبا و خوش‌رنگی را به میهمانان عرضه کند و آن‌ها را مست و شاداب کند. شاعر بر این باور است که پیش از رسیدن غم و مشکلات زندگی، باید از لذت‌های زودگذر بهره‌مند شد. او به وصف عشق و زیبایی‌ها و حال و هوای مستانه‌ای که با نوشیدن شراب ایجاد می‌شود، می‌پردازد و در این راستا، به شادی و سرخوشی از بزم می‌پردازد. در نهایت، او به این نکته اشاره می‌کند که در چنین حالتی، فقط زیبایی و محبت وجود دارد و دیگر از دغدغه‌های دنیوی خبری نیست.
برخیز و صبوح را بیاراپُر لَخلخه کن کنار ما را
لخلخه ترکیبی است از مواد معطر مثل مشک و گلاب و ...
پیش آر شراب رنگ آمیزای ساقی خوب خوب سیما
هوش مصنوعی: ای ساقی زیبا، شراب رنگی را پیش بیاور و به ما بده.
از من پرسید کو چه ساقیستقندست و هزار رطل حلوا
هوش مصنوعی: کسی از من پرسید که آن نوشیدنی خوب و خوشمزه که شیرینیاش در همه جا پخش شده چیست و به اندازهای زیاد است که به آسانی نمیتوان آن را حمل کرد.
آن ساغر پرعقار برریزبر وسوسهٔ محال‌پیما
هوش مصنوعی: لطفاً آن جام پر از شراب را بریز بر وسوسههای غیرممکن.
آن می که چو صعوه زو بنوشدآهنگ کند به صید عنقا
صعوه: گنجشک
زان پیش که دررسد گرانیبرجه سبک و میان ما آ
هوش مصنوعی: قبل از اینکه سختی و دشواری به ما برسد، بیایید سبک و بیغمی کنیم و زندگی را با هم بگذرانیم.
می‌گرد و چو ماه نور می‌دهحمرا می ده بدان حمیرا
هوش مصنوعی: در این بیت، به پرتو نور و زیبایی اشاره شده است. گویی که ماه میچرخد و نوری دلپذیر را در فضا میپراکند. همچنین، به رنگ و لطافت خاصی اشاره شده که یادآور زیبایی و جذابیت میباشد. در نهایت، به این معناست که زیبایی و دلانگیزی در این تصویر مشهود است.
ما را همه مست و کف‌زنان کنوان گاه نظاره‌کن تماشا
تماشا در اینجا یعنی عیش و سرور. بیت یعنی ما را همه مست و کف‌زنان کن و آنگاه این تماشا و عیش و سرور را ببین.
در گردش و شیوه‌های مستاندر عربده‌های در علالا
عَلالا: غوغا و بانگ بلند.
در گردن این فکنده آن دستکان شاه من و حبیب و مولا
هوش مصنوعی: دست کسی که بر گردن این دوشید نیافتاده، همان کسی است که هم شاه من است، هم دوست و هم سرپرست من.
او نیز ببرده روی چون گلمی‌بوسد یار را کف پا
هوش مصنوعی: او نیز به زیبایی گل، یار را میبوسد و با دست خود پاهایش را نوازش می‌کند.
این کیسه گشاده از سخاوتکه خرج کنید بی‌محابا
هوش مصنوعی: این کیسه به خاطر سخاوتمندی باز است و شما میتوانید بدون نگرانی از آن خرج کنید.
دستار و قبا فکنده آن نیزکاین را به گرو نهید فردا
هوش مصنوعی: او دستار و قبا را کنار گذاشته، چون می‌خواهد بداند که آیا میتوانید این را به عنوان گروی برای فردا قبول کنید یا نه.
صد مادر و صد پدر نداردآن مِهر که مِی بجوشد آنجا
هوش مصنوعی: مهر و محبت ناشی از شراب، به اندازهای عمیق و واقعی است که هیچ والدینی نمیتوانند آن را تولید کنند.
این مِی آمد اصول خویشیکز سکر چنین شدند اعدا
پس اصل خویشی و محبت، می و مستی است که در آن، دشمنان و اعدا چنین (باهم دوست) شدند.
آن عربده در شراب دنیاستدر بزم خدا نباشد آن‌ها
هوش مصنوعی: این عربده و سرخوشی ناشی از نوشیدن شراب دنیا در مجلس خدا جایی ندارد و نمیتواند در حضور او وجود داشته باشد.
نی شورش و نی قیست و نی جنگساقیست و شراب مجلس آرا
هوش مصنوعی: در اینجا سخن از حالت و احوال است. نه شور و هیجان وجود دارد و نه قیام و نه جنگ، بلکه فقط ساقی و شراب هستند که مجلس را به زیبایی میآرایند.
خامش که ز سکر نفس کافرمی‌گوید لا اله الا
هوش مصنوعی: سکوت کن، زیرا از حالت مستی، جانِ کافر میگوید که هیچ معبودی جز خدا نیست.