غزل شمارهٔ ۳۸۸
هوش مصنوعی: این شعر درباره ارزش دوستی و محبت در مقابل خدمت بدون دوستی است. شاعر می‌گوید که خدمت بدون دوستی ارزش چندانی ندارد و دوستی حقیقی خود نوعی خدمت به شمار می‌رود. در دنیای واقعی، هیچ خدمتی بدون محبت معنا ندارد. همچنین، شاعر بیان می‌کند که اگر کسی در محبت عمیق نباشد، به نوعی مستی او نیز حقیقی نیست. در انتهای شعر، به انسان‌هایی اشاره می‌شود که خود را پست می‌پندارند در حالی که در واقعیت، این‌گونه نیستند و فقط در دام مشکلات دنیا گرفتارند. به معنای کلی، این اشعار به اهمیت دوستی و عشق واقعی در زندگی اشاره دارند.
خدمت بی‌دوستی را قدر و قیمت هست نیستخدمت اندر دست هست و دوستی در دست نیست
هوش مصنوعی: خدماتی که بدون دوستی انجام میشوند ارزشی ندارند. خدمات ممکن است در دستان مردم وجود داشته باشد، اما دوستی واقعی در دستان آنها نیست و همین باعث می‌شود ارزش دوستی بیشتر باشد.
دوستی در اندرون خود خدمتی پیوسته استهیچ خدمت جز محبت در جهان پیوست نیست
هوش مصنوعی: دوستی در دل خود همیشه یک نوع خدمت و یاری دارد، و در جهان هیچ خدمتی جز عشق و محبت به همگان وابسته نیست.
ور تو مستی می‌نمایی در محبت چون نه‌ایعشق گوید دوغ خورد و دوغ خورد او مست نیست
هوش مصنوعی: اگر تو در عشق خود را مست نشان میدهی، باید بدان که این احساس واقعی نیست. کسی که واقعا عاشق است، مانند کسی نیست که مستیاش در اثر نوشیدنی باشد. استادانه می‌گوید که عشق واقعی با مستیهای بیمحتوا متفاوت است.
پست و بالا چند یازد از تکلف در هواچند خود را پست دارد آن کسی کو پست نیست
هوش مصنوعی: انسانی که خود را پایین و حقیر نشان میدهد، در واقع به خاطر خودخواهیاش در تلاش است. او نمیتواند واقعاً خود را بالا بکشد و به حقیقت برسد. در عوض، کسی که واقعا بزرگ و با ارزش است، نیازی به تظاهر به فروتنی و حقارت ندارد.
همچو ماهی مانده در دام جهان زان بحر دوروانگهان پنداشته خود را که اندر شست نیست
هوش مصنوعی: انگار که ماهی در دام این دنیا گرفتار شده و به اشتباه فکر می‌کند که در جایی آزاد است و هیچ محدودیتی ندارد.