غزل شمارهٔ ۸۶۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به فلسفه زندگی و مرگ می‌پردازد و به انسان‌ها یادآوری می‌کند که زندگی موقتی است و نباید در دام دنیا و ظواهر فریبنده آن افتاد. او به خیاطی اشاره می‌کند که هرگز لباس کاملی برای هیچ مردی ندوخته و از این طریق نشان می‌دهد که هیچ چیزی در این دنیا کامل نیست. شاعر از زیبایی‌های ظاهری و مقام‌های دنیوی انتقاد می‌کند و به انسان‌ها توصیه می‌کند که به حقیقت خود و رابطه‌شان با خداوند توجه کنند. همچنین هشدار می‌دهد که دنیا مانند یک بستر عاریه است و نباید در آن غرق شد و برآوردهای بی‌مورد داشت. او بر اهمیت همت بلند و دوری از حاشیه‌ها تأکید می‌کند و در نهایت اشاره به سکوت و عدم گفتار بیهوده دارد.
خیاط روزگار به بالای هیچ مردپیراهنی ندوخت که آن را قبا نکرد
هوش مصنوعی: هیچ کدام از مردان در زندگی خود، پیراهنی ندارند که بتواند به قبا تبدیل شود و به عبارتی، هیچ چیزی به مقام و ارزش والای انسان‌ها نمیرسد.
بنگر هزار گول سلیم اندر این جهاندامان زر دهند و خرند از بلیس درد
هوش مصنوعی: به دقت نگاه کن، در این دنیا هزاران ترفند و فریب وجود دارد. افرادی که در ظاهر زیبا و جذاب به نظر میرسند، در واقع ممکن است به جای خیر، درد و رنج بیاورند.
گل‌های رنگ رنگ که پیش تو نقل‌هاستتو می خوری از آن و رخت می‌کنند زرد
هوش مصنوعی: گل‌های زیبا و گوناگون که در کنار تو هستند، تو از آنها میچشیدی و به تدریج رنگشان کمرنگ یا زرد میشود.
ای مرده را کنار گرفته که جان منآخر کنار مرده کند جان و جسم سرد
هوش مصنوعی: مراقب باشید که مرده را از من دور کنید، چون در نهایت جان من نیز مانند او ترک خواهد کرد و جسمم سرد خواهد شد.
خو با خدای کن که از این نقش‌های دیوخواهی شدن به وقت اجل بی‌مراد فرد
هوش مصنوعی: با خدای خود ارتباط برقرار کن، زیرا در لحظه مرگ و سرنوشتت، این نقشههای شیطانی دیگر به کار نمیآید و بینتیجه خواهی ماند.
پاها مکش دراز بر این خوش بساط خاککاین بستریست عاریه می‌ترس از نورد
هوش مصنوعی: پاهایت را دراز نکن روی این زمین زیبا و نرم، چون اینجا فقط یک بستر موقتی است. از نور و روشنایی بترس.
مفکن گزافه مهره در این طاس روزگارپرهیز از آن حریف که هست اوستاد نرد
هوش مصنوعی: در این دنیا، احتیاط کن و بیهدف ارزشهایی را در معرض خطر قرار نده، زیرا ممکن است با کسی مواجه شوی که در کار خود بسیار ماهر است.
منگر به گرد تن بنگر در سوار روحمی‌جو سوار را به نظر در میان گرد
هوش مصنوعی: به شکل ظاهری و سطحی توجه نکن، به عمق وجودی بپرداز. در جستجوی حقیقت و جوهر انسانی باش و سوار بر روح را در دل آن هیاهوی ظاهری پیدا کن.
رخسارهای چون گل لابد ز گلشنیستگلزار اگر نباشد پس از کجاست ورد
هوش مصنوعی: روی صورتها چون گل است و این زیبایی قطعا از باغی به دست آمده است. اگر درختان گل نباشند، پس این زیبایی از کجا آمده است؟
سیب زنخ چو دیدی می‌دان درخت سیببهر نمونه آمد این نیست بهر خورد
هوش مصنوعی: وقتی که سیب زنخ را دیدی، بدان که درخت سیب برای ارائه یک نمونه آمده است. این میوه برای خوردن نیست.
همت بلند دار که با همت خسیسچاوش پادشاه براند تو را که برد
هوش مصنوعی: عزم و ارادهات را بالا ببَر که اگر همت و ارادهات ضعیف باشد، شخصیتی حقیر میتواند تو را از مقام و منزلتت دور کند.
خاموش کن ز حرف و سخن بی‌حروف گویچون ناطقه ملایکه بر سقف لاجورد
بدون حرف و کلمه سخن بگو، مانند نطق فرشتگان است که بر سقف آبی آسمان قرار دارد.