غزل شمارهٔ ۱۰۶۴
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف مقام والای شاهان و تاثیر آنها بر بندگان میپردازد. شاعر میگوید که در حضور شاهان، موسیقیدانان باید به نوازندگی شاهانه مشغول شوند و فقط از پردههای شاهانه بگویند. بندگان در این حال خوشحال و در بندگی خود بیعلامت هستند. همچنین، شاعر به دانش مطلق و بینایی خدا اشاره میکند که بر همه چیز فرمان میراند و از مخلوقات فاصله دارد. او شاهان را به خورشید عالم و گردون آسمان تشبیه میکند که بهشتی و بزرگ هستند و حتی در برابر آنها، ظاهری ساده و بیپیرایه از خاک و سبزه به خود میگیرند.
مطربا در پیش شاهان چون شدستی پرده داربرمدار اندر غزل جز پردههای شاهوار
هوش مصنوعی: ای مطرب، وقتی در حضور پادشاهان هستی، مانند کسی که پنجرهدار است، کار خود را به خوبی انجام بده و در اشعارت جز پردههای عالی و شاهانه نیاور.
بندگانشان دلخوشان و بندگیشان بینشانخوانهاشان بیخمیر و بادههاشان بیخمار
هوش مصنوعی: بندگان این اشخاص خوشحال هستند و بندگی آنان مشخص نیست. سفرههایشان بدون نان و نوشیدنیهایشان بدون تاثیر هستند.
دیده بینای مطلق در میان خلق و حقاز همه خلقش گزیر و بر همه فرمان گزار
هوش مصنوعی: چشم بینای خداوند در بین مردم و حقیقت، از همه مخلوقات جداست و بر همه چیز فرمانروایی میکند.
همچو خور عالم فروز و همچو گردون سرفرازهم کلید هشت جنت هم برون از پنج و چار
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف جایگاهی بلند و والای انسانی اشاره دارد که مانند خورشید روشنی بخش و مانند آسمان با عظمت و سربلند است. همچنین به اشارهای دارد از این که او کلید ورود به بهشت را در دست دارد و از موانع و محدودیتها فراتر رفته است.
سجده آرد پیش ایشان بانماز و بینمازپیش ایشان سبز گردد شوره خاک و سبزه زار
هوش مصنوعی: هر کس برای این افراد (عاشقان یا اولیا) سجده کند، چه نماز بخواند و چه نخواند، خاک بیابان برایشان تبدیل به سبزه و گلزار میشود.