غزل شمارهٔ ۱۱۷۰
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از درد و رنج خود شکایت می‌کند و از خداوند می‌خواهد که به او صبر و تسلی بخشد. او به تلخی زندگی اشاره می‌کند و حتی اگر تمام دنیا او را عذاب دهد، همواره امیدی به رحمت خداوند دارد.
شعر به داستان درویش و یتیمی اشاره دارد که در خانه‌ای فقیرانه زندگی می‌کنند و با مشکلاتی روبرو هستند. زمانی که شاه کریم به آن خانه می‌رسد، با عطوفت به آن‌ها نگاه می‌کند و تصمیم می‌گیرد که به آن‌ها کمک کند.
این داستان نشان‌دهنده‌ی بخت‌گشایی و رحمت الهی است که می‌تواند زندگی انسان‌ها را تغییر دهد. در نهایت، شاعر بر اهمیت رحمت و کمک به دیگران تأکید می‌کند.
رحم کن ار زخم شوم سر به سرمرهم صبرم ده و رنجم ببر
هوش مصنوعی: اگر جراحت و زخم شوم، بر من رحم کن. به من صبر و تحمل بده و رنجهایم را از من دور کن.
ور همه در زهر دهی غوطه‌امزهر مرا غوطه ده اندر شکر
هوش مصنوعی: اگر همه دنیا مرا در زهر فرو برند، تو مرا در شکر غوطهور کن.
بحر اگر تلخ بود همچو زهرهست صدف عصمت‌ِ جان گهر
هوش مصنوعی: اگر دریا تلخ و زهرآلود باشد، صدفی که در آن زندگی می‌کند، می‌تواند درون خود جواهرات پاک و ارزشمندی را گنجینه کند.
ابر ترش‌رو که غم‌انگیز شدمژده تو دادیش ز رزق و مطر
هوش مصنوعی: ابر عبوس و غمگینی که به نظر می‌رسد، به تو خبر خوشی داد که روزی و باران به زودی خواهد آمد.
مادر اگر چه که همه رحمت استرحمت حق بین تو ز قهر پدر
هوش مصنوعی: مادر با اینکه نماد رحمت و محبت است، اما رحمت واقعی خداوند را در مقایسه با قهر پدر نمیتوان نادیده گرفت.
سرمه نو باید در چشم دلور نه چه داند ره سرمه بصر
هوش مصنوعی: برای دل باید یک سرمه جدید پیدا کرد، وگرنه هیچکس نخواهد فهمید که سرمه چشم بصیرت چیست.
بود به بصره به یکی کو خرابخانه درویش به عهد عمر
هوش مصنوعی: در بصره، شخصی وجود داشت که خانهاش ویران شده بود و او درویش و بیخبر از دنیا بود، در زمان خلافت عمر.
مفلس و مسکین بُد و صاحب‌عیالجمله آن خانه یک از یک بتر
هوش مصنوعی: یک فرد فقیر و نیازمند بود که خانوادهاش را هم نان میزد و حالا، همهی اعضای خانوادهاش هم به یک اندازه در سختی و مشکلات به سر میبردند.
هر یک مشهور به خواهندگیخلق ز بس کدیه شان بر حذر
هوش مصنوعی: هر کسی به خاطر درخواستهای متعدد مردم خود مشهور شده و به همین دلیل از خطرات و مشکلات دوری می‌کند.
بود لحاف شبشان ماهتابروز طواف همشان در به در
هوش مصنوعی: شبهایشان مانند لحاف نرم و زیباست و روزها به مانند ماهی تابان در حال گردش و جست و خیز هستند.
گر بکنم قصه ز ادبیرشاندرد دل افزاید با درد سر
هوش مصنوعی: اگر داستانی از ادبیرشان بگویم، درد دل من بیشتر خواهد شد و به زحمت من نیز افزوده میشود.
شاه کریمی برسید از شکارشد سوی آن خانه ز گرد سفر
هوش مصنوعی: شاه مهربانی از شکار بازگشت و به سوی آن خانه حرکت کرد، پس از اینکه از سفر خود خسته شده بود.
در بزد از تشنگی و آب خواستآمد از آن خانه یتیمی به در
هوش مصنوعی: یک گدا از شدت تشنگی به جایی رفت و آب خواست و از خانه یتیمی خارج شد.
گفت که هست آب ولی کوزه نیستآب یتیمان بود از چشم تر
هوش مصنوعی: گفت که آب وجود دارد، اما کوزهای برای نگهداری آن نیست، آب یتیمان از دیدگانشان میریزد.
شاه در این بود که لشکر رسیدهمچو ستاره همه گرد قمر
هوش مصنوعی: شاه در اینجا اشاره به این دارد که نیروی نظامی به اندازهی ستارهها در اطراف قمر جمع شده است. این تصویرسازی نشان‌دهنده‌ی قدرت و عظمت لشکر است که به دور یک فرمانروا یا قمر گرد آمدهاند.
گفت برای دل من هر یکیدر حق این قوم ببخشید زر
هوش مصنوعی: او گفت که برای دل من هر کس به این مردم چیزی از طلا ببخشد.
گنج شد آن خانه ز اقبال شاهروشن و آراسته زیر و زبر
هوش مصنوعی: این خانه به خاطر خوششانسی و نیکبختی پادشاه، به جایی پر از نعمت و ثروت تبدیل شده است و به زیبایی و تزییناتش افزوده شده است.
ولوله و آوازه به شهر اوفتادشهر به نظاره پی یک دگر
هوش مصنوعی: شهر در حال گفتگو و هیاهو است و همه در حال تماشای یکدیگر هستند.
گفت یکی که‌آخر ای مفلسانکشت به یک روز نیاید به بر
هوش مصنوعی: یکی گفت که ای بیپولها، در نهایت، روزی به سراغ شما خواهد آمد که همه چیز تمام میشود و دیگر باز نخواهد گشت.
حال شما دی همگان دیده‌اندکن فیکون کس نشود بخت‌ور
هوش مصنوعی: حالتی که شما دارید، همه با آن آشنا هستند؛ در این دنیا هیچکس بهتنهایی نمیتواند به موفقیت برسد.
ور بشود بخت‌ور آخر چنینکی شود او همچو فلک مشتهر؟
هوش مصنوعی: اگر بخت به فردی یاری نرساند، چگونه ممکن است او مانند آسمان مشهور و معروف شود؟
گفت کریمی سوی بر ما گذشتکرد در این خانه به رحمت نظر
هوش مصنوعی: سخن از فردی بزرگوار است که به سوی ما آمد و در این خانه با چشمی پر از محبت و رحمت نگریست.
قصه درازست و اشارت بس استدیده فزون دار و سخن مختصر
هوش مصنوعی: داستان طولانی است و تنها همین اشاره کافی است. باید توانایی مشاهده و درک بیشتری داشته باشی و سخن را کوتاه و مختصر بگویی.