غزل شمارهٔ ۱۲۱۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از یاری سخن می‌گوید که بدخلق و غمگین است و مانند قبر و گور تنگ و دلگیر به نظر می‌رسد. او بر این باور است که دوست واقعی باید مانند آینه شفاف و روشن باشد، و یاری که به زندگی رنگ و طروات بدهد. شاعر به عشق اشاره می‌کند و می‌گوید عاشق واقعی نشانه‌هایی دارد؛ او دلش سخت و رفتارش شل و کاهل است و اگر چشمانش زیاد باشد، دلش بیشتر ترش می‌شود. در نهایت، شاعر از این می‌نالد که چگونه ممکن است کسی در دل و جان خود، طبع شیرین و خوشی را طلب کند در حالی که در ناشکیبایی و ترشی محصور است.
یار نخواهم که بُوَد بدخو و غمخوار و تُرشچون لحد و گور مغان تنگ و دل افشار و ترش
هوش مصنوعی: من نمیخواهم یاری داشته باشم که بدخلق و غمگین باشد، مانند قبر و زادگاه مغان که تنگ و دلگیر است.
یار چو آیینه بود، دوست چو لوزینه بودساعت یاری نبود خایف و فرّار و تُرش
هوش مصنوعی: دوست مانند یک آیینه است که با روشنایی خود، زیباییها را منعکس می‌کند. اما در زمان دوستی، نباید از آمدن و رفتن یا مشکلات ناراحت و دلگیر باشیم.
هر که بود عاشق خَود پنج نشان دارد بَدسخت دل و سست قدم کاهل و بی‌کار و ترش
هوش مصنوعی: هر عشقی نشانه‌هایی دارد. عاشقها معمولاً دلشان محکم نیست و راحت میشکنند، در عمل تنبل و بیحس هستند و به راحتی از خود عمل نشان نمیدهند. همچنین ممکن است خلق و خوی تند و ترشمزهای داشته باشند.
ور حشمش بیش بود هم تُرشی بیش کنددان مَثَلِ بیشیِ او سرکهٔ بسیار ترش
هوش مصنوعی: اگر چشمان او کمی بیشتر باشد، حس تلخی نیز در او بیشتر خواهد شد. میتوان گفت که مانند سرکهای است که هرچه بیشتر باشد، ترشیاش نیز بیشتر می‌شود.
بس کن شرح ترشان، این قدری بهر نشانکی طلبد در دل و جان طبع شکربار ترش؟!
هوش مصنوعی: بس کن از توضیحات و تعبیرات زیاد؛ این اندازه برای نشان دادن کافی است. چه کسی در دل و جان خود به دنبال طبع شیرین و خوشایند است وقتی که تلخی را احساس می‌کند؟