غزل شمارهٔ ۱۲۲۱
هوش مصنوعی: این شعر به عشق و جستجوی محبوب اشاره دارد. شاعر می‌گوید اگر کسی عاشق گمشده‌اش را پیدا نکرد، باید در هر مکان و وضعیتی به دنبال او باشد. او به جستجوی معشوق در کوی یار، گلزار، و میخانه اشاره می‌کند و می‌گوید که هر عاشق باید بر امید و نور عشق خود تکیه کند. همچنین، شاعر در توصیه‌ای به دیگران می‌گوید که عشق مانند دریا است و باید به عمق و اسرار آن پی برد. در نهایت، اشاره‌ای به حضرت شمس تبریزی و اهمیت جستجوی صفا و حقیقت در زندگی دارند.
اگر گم گردد این بی‌دل از آن دلدار جوییدشوگر اندررمد عاشق به کوی یار جوییدش
هوش مصنوعی: اگر این عاشقِ بی‌دل، از معشوق گم شود، باید او را جستجو کند و اگر عاشق به منزل یار وارد شود، باید در آنجا به دنبال او بگردد.
وگر این بلبل جانم بپرد ناگهان از تنزهر خاری مپرسیدش در آن گلزار جوییدش
هوش مصنوعی: اگر این بلبل جانم ناگهان از بدنم پرواز کند، از زهر خاری در آن گلزار نپرسید.
اگر بیمار عشق او شود یاوه از این مجلسبه پیش نرگس بیمار آن عیار جوییدش
هوش مصنوعی: اگر کسی به عشق او دچار بیماری شود، در این جمع کسی به دنبال نرگس خواهد رفت که خود نیز بیمار است.
وگر سرمست دل روزی زند بر سنگ آن شیشهبه میخانه روید آن دم از آن خمار جوییدش
هوش مصنوعی: اگر روزی سرمست و شاد باشم و دلخسته بر سنگ بروم، در آن لحظه به میخانه میروم و از نشئه و مستی جستجو میکنم.
هر آن عاشق که گم گردد هلا زنهار می‌گویمبر خورشید برق انداز بی‌زنهار جوییدش
هوش مصنوعی: هر عاشقی که گم شده باشد، باید به شدت مراقب باشد، زیرا من هشدار میدهم که بدون هیچ درنگی به دنبال او بروید و مانند خورشید درخشان، او را جستجو کنید.
وگر دزدی زند نقبی بدزدد رخت عاشق رامیان طره مشکین آن طرار جوییدش
هوش مصنوعی: اگر دزدی بخواهد چیزی را بدزدد، باید در دل عاشقانهها و زیباییهای عشق جستجو کند. در میان زیباییهای موهای مشکی معشوق، او به دنبال آن عشق و احساسات گرانبها میگردد.
بت بیدار پرفن را که بیداری ز بخت اوستچنین خفته نیابیدش مگر بیدار جوییدش
هوش مصنوعی: این شعر می‌گوید که آن شخصی که با مهارت و هوش بیدار است، در خواب نمیماند و به خاطر خوشبختیاش، آرامش و سرزندگی دارد. برای پیدا کردن چنین کسی، باید تلاش و جستجو کرد، زیرا او به آسانی در دسترس نیست.
بپرسیدم به کوی دل ز پیری من از آن دلبراشارت کرد آن پیرم که در اسرار جوییدش
هوش مصنوعی: در کوچه دل، از پیری خود سوال کردم و آن پیرمرد که به دنبال رازهاست، به یکدل اشاره کرد.
بگفتم پیر را بالله توی اسرار گفت آریمنم دریای پرگوهر به دریابار جوییدش
هوش مصنوعی: گفتم به پیر که به خدا تو رازها را بگو، او هم گفت: "آری، من دریایی هستم پر از گوهرها"، پس باید دریا را جستجو کرد.
زهی گوهر که دریا را به نور خویش پر داردمسلمانان مسلمانان در آن انوار جوییدش
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و عظمت گوهر یا جواهری اشاره دارد که دریا را با نور خودش زینت میبخشد. همچنین به مسلمانان یادآوری می‌کند که در این نور و روشنی به دنبال حقیقت و معنویت باشند.
چو یوسف شمس تبریزی به بازار صفا آمدمر اخوان صفا را گو در آن بازار جوییدش
هوش مصنوعی: شبیه یوسف که شمس تبریزی به بازار صفا آمد، به دوستان خود بگو که در آن بازار او را جستوجو کنند.