غزل شمارهٔ ۱۲۵۲
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف عشق و جذبه‌ای می‌پردازد که معشوق (مانند شمس تبریز) بر دل عاشق می‌گذارد. شاعر به قدرت و تاثیرات عشق اشاره می‌کند، با این حال از ناتوانی جسمی در مقابل این عشق سخن می‌گوید. هر لحظه یاد معشوق باعث می‌شود که عاشق جانش را فدای او کند و حتی در شدیدترین حالات نیز عشق او را به سوی خود می‌کشد. شاعر به قدرت و ذات عشق اشاره کرده و می‌گوید که این عشق می‌تواند افراد را به سوی کمال و حقیقت انسانی هدایت کند و برعکس، کسی که از راه عشق دور شود، با کفر مواجه خواهد شد. در نهایت، شاعر با شوق و شادی به باده عشق اشاره کرده و آن را به مانند نیکی و لذتی عمیق توصیف می‌کند.
آن که مه غاشیه زین چو غلامان کشدشبوک این همت ما جانب بستان کشدش
هوش مصنوعی: آنکه مانند غلامان، زیباییهای ماه را بر دوش می‌کشد، شاید این اراده و تلاش ما باشد که او را به باغ و بهشت هدایت کند.
گرچه جان را نبود قوت این گستاخیآنک جان از مدد رحمت جانان کشدش
هوش مصنوعی: هرچند که روح او طاقت این جسارت را ندارد، اما خداوند به کمک و رحمت خود، او را یاری میرساند.
هر دم از یاد لبش جان لب خود می‌لیسدور سقط می‌شنود از بن دندان کشدش
هوش مصنوعی: هر لحظه به یاد لب آن محبوب، جان خود را از لب مینوشد و اگر سخنی ناخوشایند به گوشش برسد، با تمام وجود آن را از دندان خود بیرون می‌کشد.
جانب محو و فنا رخت کشیدند مهانتا بقا لطف کند جانب ایشان کشدش
هوش مصنوعی: مهمانان به سوی محو و فنا حرکت کردند تا اینکه بقا و ماندگاری از لطف الهی به سمت آنان بیفتد.
ای بسا جان که چو یعقوب همی زهر چشدتا که آن یوسف جان در شکرستان کشدش
هوش مصنوعی: بسیاری از جانها هستند که مانند یعقوب در غم و اندوه به سر میبرند و سختیهای زیادی را تحمل میکنند تا اینکه دوباره به معشوق و هدف خود دست یابند و در سرزمین شیرینی و کامیابی زندگی کنند.
هر کسی کو بتر از وی خرد فخر کندگرچه چون ماه بود چرخ به میزان کشدش
هوش مصنوعی: هر کسی که از نظر عقل و درک از دیگری پایینتر باشد، اگرچه به ظاهر و زیبایی مثل ماه باشد، در نهایت مانند چرخ سنگین به پایین کشیده می‌شود.
هر که در دیده عشاق شود مردمکیآن نظر زود سوی گوهر انسان کشدش
هوش مصنوعی: هر کسی که در چشم عاشقان ظاهر شود، آن نگاه سریعاً او را به سمت ارزشهای انسانی میکشاند.
کافر زلف وی آن را که ز راهش ببردکفر آید بر او جانب ایمان کشدش
هوش مصنوعی: آن کسی که به خاطر زلف محبوبش از راه حق منحرف شود، به کفر دچار می‌شود، اما می‌تواند به سمت ایمان نیز سوق پیدا کند.
شمس تبریز مرا عشق تو سرمست کندهر کی او باده کشد باده بدین سان کشدش
هوش مصنوعی: شمس تبریز باعث می‌شود که من به عشق تو شاد و سرمست شوم. هر کسی که باده مینوشد، باید به همین شیوه از آن لذت ببرد.