غزل شمارهٔ ۱۶۸۰
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق عمیق و وفاداری به شخصیتی است که شاعر به آن دل بسته است. او با وجود غم‌ها و شادی‌هایش، تمام وجود خود را فدای آن سلطان می‌کند و خاک پای او را گران‌تر از تاج می‌داند. شاعر خود را در شرایط سختی می‌بیند، اما از عشق و محبت به محبوبش فراموش نمی‌کند. او خود را مانند گل می‌داند که اگرچه خارها او را احاطه کرده‌اند، اما همچنان زیبا و خندان است. شاعر به رابطه‌اش با محبوب تأکید می‌کند و از اینکه در تنهایی و تاریکی نیز با او پیوند دارد، سخن می‌گوید. او بر این باور است که با وجود مشکلات، ایمانش به توحید و عشق به محبوبش ثابت و برقرار است. در نهایت، شاعر خود را به عنوان گوهری ارزشمند در دل سنگدلان معرفی می‌کند و عشقش را بی‌نظیر می‌داند.
من اگر پرغم اگر شادانمعاشق دولت آن سلطانم
هوش مصنوعی: من اگر غمگین باشم یا شاد، همیشه عاشق خوشبختی و قدرت آن سلطان هستم.
تا که خاک قدمش تاج من استاگرم تاج دهی نستانم
هوش مصنوعی: هر زمان که پای او بر زمین بیفتد، برای من مانند تاج ارزشمند است؛ حتی اگر تو بر سرم تاجی بگذاری، از آن استقبال نخواهم کرد.
تا لب قند خوشش پندم دادقند روید بن هر دندانم
هوش مصنوعی: به خاطر لذت و شیرینی که از طعم قند میبرم، تصور میکنم که هر دندانی که دارم، مانند قند شیرین است.
گلم ار چند که خارم در پاستیوسفم گرچه در این زندانم
هوش مصنوعی: هرچند که من در زرخاری هستم، اما مانند یوسف هستم و در این زندان هم وجود دارم.
هر کی یعقوب من است او را منمونس زاویه احزانم
هوش مصنوعی: هر کسی که شبیه یعقوب من باشد، او را من تسلیدهنده و همصحبت غمهایم میدانم.
در وصال شب او همچو نیمقند می نوشم و در افغانم
هوش مصنوعی: در نزدیکی و همراهی او، شیرینی و لذت حضورش را همچون نیم قند احساس میکنم و در دل، ناله و افسوس میزنم.
پای من گرچه در این گل مانده‌ستنه که من سرو چنین بستانم
هوش مصنوعی: پای من هرچند که در این گلها گیر کرده، اما من به قدری بلندبالا و زیبا هستم که شایستهام در باغی به بزرگی و زیبایی سرو قرار بگیرم.
ز جهان گر پنهانم چه عجبکه نهان باشد جان من جانم
هوش مصنوعی: اگر من از دنیا پنهان باشم، چه تعجبی دارد که جان من هم مخفی باشد.
گرچه پرخارم سر تا به قدمکوری خار چو گل خندانم
هوش مصنوعی: هرچند که بدنم پر از خار است، اما مانند گلی شاداب و خندان به نظر میرسم.
بوده‌ام مؤمن توحید کنونمؤمنان را پس از این ایمانم
هوش مصنوعی: من قبلاً به خدا اعتقاد داشتم، اما اکنون باورم به هدف و ایمانم به دیگران را تقویت کردهام.
سایه شخصم و اندازه اوقامتش چند بود چندانم
هوش مصنوعی: من در سایه شخصی هستم و به اندازه قامت او، در حقیقت خودم چه اندازهای دارم.
هر کی او سایه ندارد چو فلکاو بداند که ز خورشیدانم
هوش مصنوعی: هر کس که سایه ندارد، بداند که من همچون آفتاب هستم.
قیمتم نبود هر چند زرمکه به بازار نیم در کانم
هوش مصنوعی: اگرچه من دارای ارزش و قدرتی هستم، اما در بازار و جمع دیگران به هیچ وجه قیمتی ندارم.
من درون دل این سنگ دلانچون زر و خاک به کان یک سانم
هوش مصنوعی: من در درون دل این انسانهای بیاحساس، مانند طلا و خاک در یک معدن، یکسان و همارزش هستم.
چونک از کان جهان بازرهمزان سوی کون و مکان من دانم
هوش مصنوعی: از منبعی عمیق و جاودانه در جهان برمیآیم و از آن طرف، دانش و آگاهی من فراتر از زمان و مکان است.