غزل شمارهٔ ۱۸۸۵
هوش مصنوعی: این شعر به انتقاد از وضعیت اجتماعی و سیاسی در زمان خود میپردازد. شاعر به سردی و بیاعتنایی حاکمان اشاره میکند و یادآور میشود که هر یک از آنها با روشهای خاص خود، به کارهای ناپسند روی میآورند. او از خون مسلمانان و خطراتی که میتواند دین را تهدید کند، سخن میگوید و به خیانت مأمون و خیانتکاران دیگر اشاره میکند. این شعر در نهایت به نادیده گرفتن حقیقت و عدالت و نیاز به بازگشت به ارزشهای واقعی تأکید میکند. شاعر از شخصیتهایی چون عیسی برای تجسم آرمانها و تغییر در شرایط استفاده میکند و به مخاطبان هشدار میدهد که باید به هوشیاری در برابر فساد بپردازند.
ای سرده صد سودا دستار چنین می کنخوب است همین شیوه ای دوست همین می کن
هوش مصنوعی: دستار سردی که بر سر داری، با این روش خوب است. همین طور که دوستت انجام میدهد، تو هم همین کار را انجام بده.
فرمانده خوبانی ابرو چو بجنبانیاین بنده تو را گوید آن می کن و این می کن
هوش مصنوعی: وقتی تو با ابرویت حرکتی کنی، من که بنده توام، چیزی را میگویم و آن کار را انجام میدهم.
از خون مسلمانان در ساغر رهبان کنوز کافر زلفینت ویرانی دین می کن
هوش مصنوعی: از خون مسلمانان قدری در پیالهای بریز و با زلفهای کافرانهات، دین را ویران کن.
مأمون امین را تو می ران که رو ای خاینوان غیرت رهزن را بر روح امین می کن
هوش مصنوعی: مأمون، تو کسی را که در امانتداری کمکاری کرده است، طرد کن و از او دوری کن. همچنین این که دیگران که به تو خیانت میکنند، نباید بر روح و جان کسی که به امانتداری معروف است، تأثیر منفی بگذارند.
آن حکم که از هیبت در عرش نمیگنجدبر پشت زمان می نه بر روی زمین می کن
هوش مصنوعی: حکومت و قدرتی که در عرش و آسمانها هم جایی برای خود ندارد، باید بر دوش زمان قرار گیرد و در دنیای زمین به اجرا درآید.
آن را که ندارد جان جان ده به دم عیسیوان را که ندارد زر ز اکسیر زرین می کن
هوش مصنوعی: اگر کسی جان ندارد، روحش را به دم عیسی (عیسای نجاتدهنده) ببخش و به کسی که پول و ثروت ندارد، با اکسیر زرین، او را ثروتمند کن.
تا دور ابد شاها شمس الحق تبریزیحکمی است به دور تو آری هله هین می کن
هوش مصنوعی: شمس الحق تبریزی به عنوان یک شخصیت بزرگ و پرنفوذ همیشه در حال تأثیرگذاری است و از تو دعوت میکند که به دور از حواشی و مسائل دنیوی، به جامعه و زندگی خود توجه کنی. او به دنبال ایجاد تغییر و تحول در دلها و ذهنهاست و این دعوت را با شور و انرژی بیان میکند. پس بایستی با تمام وجود به این دعوت پاسخ دهی و در مسیر درست گام برداری.