بخش ۱۱۰ - جستن آن درخت کی هر که میوهٔ آن درخت خورد نمیرد
هوش مصنوعی: در این داستان، فردی دانا از وجود درختی در هندوستان مطلع می‌شود که میوه‌اش به کسی که بخورد، جوانی و زندگی ابدی می‌بخشد. پادشاهی از این داستان می‌شنود و عاشق میوه درخت می‌شود. برای یافتن درخت، قاصدی دانا به هندوستان فرستاده می‌شود. او سالها در جستجوی آن درخت در سراسر هندوستان سفر می‌کند و از همه جا سؤال می‌کند، اما هیچ نشانی از درخت پیدا نمی‌کند و همواره با تمسخر دیگران مواجه می‌شود. پس از سالها کوشش و سختی، او نهایتاً ناامید شده و تصمیم می‌گیرد به نزد پادشاه بازگردد، در حالی که اشک می‌ریزد و راهش را کج می‌کند.
گفت دانایی برای داستانکه درختی هست در هندوستان
هوش مصنوعی: یک دانا داستانی را نقل می‌کند درباره درختی که در هندوستان وجود دارد.
هر کسی کز میوهٔ او خورد و بُردنی شود او پیر نی هرگز بمرد
هوش مصنوعی: هر کسی که از ثمرهٔ تلاش و دستاوردهای دیگران بهرهمند شود، هرگز به سن و سال نمیرسد و نمیمیرد، چون او از نیروی زندگی دیگران استفاده کرده است.
پادشاهی این شنید از صادقیبر درخت و میوه‌اش شد عاشقی
هوش مصنوعی: یک پادشاه درباره یک شخص راستگویی که به درخت و میوه‌اش توجهی خاص دارد، شنید و تحت تأثیر قرار گرفت.
قاصدی دانا ز دیوان ادبسوی هندوستان روان کرد از طلب
هوش مصنوعی: پیامی آگاه و فرز از دیوان ادب به سوی هندوستان فرستاده شد و نشاندهنده جستوجوی طلب است.
سالها می‌گشت آن قاصد ازوگرد هندوستان برای جست و جو
هوش مصنوعی: سالها آن پیامرسان در اطراف هند میچرخید تا چیزی پیدا کند و جستجو کند.
شهر شهر از بهر این مطلوب گشتنی جزیره ماند و نی کوه و نی دشت
هوش مصنوعی: شهر به خاطر این خواسته تغییر کرد و نه جزیرهای باقی ماند و نه کوه و نه دشت.
هر که را پرسید کردش ریش‌خندکین کی جوید جز مگر مجنونِ بَند
هوش مصنوعی: هر کسی را که پرسیدند، او را به مسخره گرفتند. چه کسی غیر از مجنون میتواند چیزی را جستجو کند؟
بس کسان صفعش زدند اندر مزاحبس کسان گفتند ای صاحب‌فلاح
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم به او شوخی کردند و گفتند: ای کسی که به موفقیت رسیدهای!
جست و جوی چون تو زیرک سینه‌صافکی تهی باشد کجا باشد گزاف
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوان به سادگی از کنار جستجو و تلاش عاقلانه و صادقانه تو گذشت، چرا که چنین جستجویی هیچگاه بینتیجه و بیحاصل نیست.
وین مراعاتش یکی صفع دگروین ز صفع آشکارا سخت‌تر
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که در یک موضوع خاص، رعایت کردن قواعد یا نکات خاصی وجود دارد که به وضوح قابل مشاهده است و نیاز به توجه بیشتری دارد. این نکات ممکن است در ظاهر ساده به نظر برسند، اما در واقع بسیار پیچیدهتر از آنچه که به نظر میرسد هستند و نیاز به دقت و تمرکز بیشتری دارند.
می‌ستودندش به تسخر کای بزرگدر فلان اقلیمِ بس هول و سترگ
هوش مصنوعی: آنها به طعنه او را ستایش میکردند و میگفتند: تو بزرگمردی در سرزمینی بسیار خطرناک و عظیم.
در فلان بیشه درختی هست سبزبس بلند و پهن و هر شاخیش گبز
هوش مصنوعی: در یک جنگل، درختی بسیار بلند و پهن وجود دارد که شاخههای آن به سمت آسمان کشیده شدهاند.
قاصد شه بسته در جستن کمرمی‌شنید از هر کسی نوعی خبر
هوش مصنوعی: پیامآور شهر در حال جستجوی کمر(پیشرفت) بود و از هر کس خبری متفاوت و جدید میشنید.
بس سیاحت کرد آنجا سالهامی‌فرستادش شهنشه مالها
هوش مصنوعی: مدتها در آن دیار گردش کرد و پادشاه ثروتهایش را به او میفرستاد.
چون بسی دید اندر آن غربت تعبعاجز آمد آخر الامر از طلب
هوش مصنوعی: در غربت، وقتی بسیار دیدم، در نهایت از جستجو خسته شدم و ناتوان شدم.
هیچ از مقصود اثر پیدا نشدزان غرض غیر خبر پیدا نشد
هوش مصنوعی: از هدف هیچ نشانهای پیدا نشد و هیچ اطلاعاتی دربارهی آن غرض به دست نیامد.
رشتهٔ اومید او بگسسته شدجستهٔ او عاقبت ناجسته شد
هوش مصنوعی: رشته امید او پاره شد و در نهایت، تلاشهایش بی نتیجه ماند.
کرد عزم بازگشتن سوی شاهاشک می‌بارید و می‌بُرید راه
هوش مصنوعی: او تصمیم گرفت به سوی شاه برگردد و در این حین اشکها از چشمانش میریخت و راه را گم کرده بود.