بخش ۷۸ - جواب گفتن مصطفی علیه‌السلام اعتراض کننده را
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به گفتگوهای بین مصطفای قندخو و یک عرب اشاره می‌کند که به حدی ادامه می‌یابد که مصطفی با لحن انتقادی به او می‌گوید که بس است و احتیاط کند. شاعر به ویژگی‌های حکمت و حلم اشاره می‌کند و می‌گوید که حلم و آگاهی می‌تواند از عقل به دور باشد، همانطور که شراب می‌تواند فرد را مست کند و او را به اشتباه بیندازد. او همچنین به داستان‌های قدیمی مانند داستان اصحاب کهف و ساحران مصر اشاره می‌کند که در آنها نیز شراب و مستی وجود دارد. در نهایت، شاعر از اهمیت شناخت خود و احتیاط در گفتگو و عمل سخن می‌گوید.
در حضور مصطفای قندخوچون ز حد برد آن عرب از گفت و گو
هوش مصنوعی: در حضور پیامبر مهربان، آن عرب به قدری تحت تاثیر قرار گرفت که از گفت و گو و بحث خود فراتر رفت.
آن شه والنجم و سلطان عبسلب گزید آن سرد دم را گفت بس
هوش مصنوعی: آن شاه و ستاره، فرمانروای عرب، لبهای آن سرد دم را گزید و گفت: کافی است.
دست می‌زد بهر منعش بر دهانچند گویی پیش دانای نهان
هوش مصنوعی: او برای جلوگیری از گفتن چیزی، دستش را به دهانش میزند. حالا چند بار میتوانی بگویی که قبل از دانای پنهان، چه باید گفت؟
پیش بینا برده‌ای سرگین خشککه بخر این را به جای ناف مشک
هوش مصنوعی: این جمله به نوعی به مقایسهای اشاره دارد. در آن، شخصی به کسی می‌گوید که شما چیز بیارزشی را به عنوان کالایی ارزشمند پیشنهاد میدهید. در واقع، به نوعی این جمله انتقادی از تمایلات نابجا و سطحی افراد است که چیزهای کمارزش را به جای چیزهای با اهمیت پیشنهاد میکنند.
بعر را ای گنده‌مغز گنده‌مخزیر بینی بنهی و گویی که اخ
هوش مصنوعی: ای مرد بزرگمغز، گویی که زیر بینیات چیزی بهجا مانده و تو آن را نمیبینی و از آن غافلی.
اخ اخی برداشتی ای گیج گاجتا که کالای بدت یابد رواج
هوش مصنوعی: برادر عزیز، تو خیلی گیج هستی که فکر میکنی چیز بیارزش تو توجه و استقبال پیدا می‌کند.
تا فریبی آن مشام پاک راآن چریدهٔ گلشن افلاک را
هوش مصنوعی: تا نخواهی آن روح لطیف را که از عطر و صفای گلشن آسمان برخاسته، فریب دهی.
حلم او خود را اگر چه گول ساختخویشتن را اندکی باید شناخت
هوش مصنوعی: اگرچه شخصیت آرام و بردبار او ممکن است انسان را فریب دهد، اما هر کسی باید کمی از خود را بشناسد و درک کند.
دیگ را گر باز ماند امشب دهنگربه را هم شرم باید داشتن
هوش مصنوعی: اگر دیگ غذا امشب باز بماند، حتی دهان گربه هم باید شرم کند.
خویشتن گر خفته کرد آن خوب فرسخت بیدارست دستارش مبر
هوش مصنوعی: اگر آن معشوق خوب روی تو را بخواباند، بدان که او از خواب غفلت بیدار است، پس حواست باشد که دستار او را بر خود نگذار.
چند گویی ای لجوج بی‌صفااین فسون دیو پیش مصطفی
هوش مصنوعی: چرا همچنان با لجاجت و کینه صحبت میکنی؟ این سحر و جادو از دیو، در برابر شخصیت پاک و شریف حضرت مصطفی (پیامبر اسلام) هیچ تاثیری ندارد.
صد هزاران حلم دارند این گروههر یکی حلمی از آنها صد چو کوه
هوش مصنوعی: این گروه از انسانها دارای صبر و شکیبایی زیادی هستند، بهگونهای که هر یک از آنها ویژگیای از تحمل و بردباری دارد که برابری می‌کند با تحمل صد کوه.
حلمشان بیدار را ابله کندزیرک صد چشم را گمره کند
هوش مصنوعی: خویشتنداری و بردباری افراد باهوش ممکن است کسانی را که به خطا میانگارند نادان کند، در حالی که افراد زیرک با دیدن و درک عوامل مختلف به اشتباه میافتند.
حلمشان هم‌چون شراب خوب نغزنغز نغزک بر رود بالای مغز
هوش مصنوعی: خودداریشان مانند شراب عالی و گوارا، آرامش و سرخوشی را بر سطح فکر و اندیشهشان مینشاند.
مست را بین زان شراب پرشگفتهم‌چو فرزین مست کژ رفتن گرفت
هوش مصنوعی: شراب شگفتانگیز او را مست کرده و همانند فرزین، که در رفتار خود کمی کج میرفت، او نیز در حالت مستی دچار بینظمی و کجروی شده است.
مرد برنا زان شراب زودگیردر میان راه می‌افتد چو پیر
هوش مصنوعی: مرد جوان به خاطر آن شراب زودفرآیند، در میانسالی به زودی به زمین می‌افتد و مانند پیران میشود.
خاصه این باده که از خم بلی استنه میی که مستی او یکشبیست
هوش مصنوعی: این نوشیدنی ویژه که از این ظرف میآید، با آن شرابی که فقط یک شب انسان را مست می‌کند، تفاوت دارد.
آنک آن اصحاب کهف از نقل و نقلسیصد و نه سال گم کردند عقل
هوش مصنوعی: آن دوستان که در غار خواب رفتند و مدت طولانی، سیصد و نه سال، را نادیده گرفتند، از درک حقیقت و عقل بازماندند.
زان زنان مصر جامی خورده‌انددستها را شرحه شرحه کرده‌اند
هوش مصنوعی: زنان مصر جامی نوشیدهاند و دستهایشان را از عشق و احساسات شدید قطع کرده‌اند.
ساحران هم سکر موسی داشتنددار را دلدار می‌انگاشتند
هوش مصنوعی: ساحران هم مانند موسی در حالت شگفتی و مستی بودند و دل آنها به عشق محبوبی میتپید.
جعفر طیار زان می بود مستزان گرو می‌کرد بی‌خود پا و دست
هوش مصنوعی: جعفر طیار از شراب آنچنان مست بود که نه تنها خود را در آن حالت میدید، بلکه پا و دستش را نیز بدون اختیار به حرکت درمیآورد.