بخش ۲۲ - باب هشتم در احسان که بحال محتاجان پرداختنست و بینوایان رابنوای مرحمت و الطاف بنواختن
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع نیکی و احسان پرداخته و به شخص یادآوری می‌کند که بی‌توجهی و بد رفتاری، جایز نیست و بهتر است انسان با خوبی و نیکی پاسخ بدهد. شاعر به بیان مثال‌هایی از رفتارهای انسان‌ها پرداخته و توصیه می‌کند که در سختی‌ها به یاری یکدیگر بشتابیم و محبت ورزیم، زیرا نیکی و احسان همیشه نتایج مثبتی به همراه دارد. در نهایت، شاعر هشدار می‌دهد که آزار دیگران نه تنها ناپسند است، بلکه خود فرد را هم به دردسر می‌اندازد و باید به یاد داشت که با نیکی می‌توان روابط را بهبود بخشید.
ستمگارا، باحسان خو نکردیهمه بد کردی و نیکو نکردی
هوش مصنوعی: ای ستمگر، تو هرگز با خوبی راز و انسی نیافتی، فقط بدی کردهای و هیچ کار نیکویی انجام ندادهای.
جفاگاری، مکن، از محسنین باشچنان تا چند باشی؟ این چنین باش
هوش مصنوعی: ای کسانی که ظلم و بیمهری میکنید، چرا این کار را ادامه میدهید؟ بهتر است از نیکوکاران باشید و به خوبی رفتار کنید. چه زمانی قصد دارید تغییر کنید و به این خوبی و نیکی پایبند باشید؟
چو بینی تیره بختی را سیه روزشبش را همچو قرص مه برافروز
هوش مصنوعی: اگر دقت کنی که چه کسی در بدبختی و سیاه روزی به سر میبرد، همانند شب تاریکش، میتوانی بفهمی که او چطور میتواند در تاریکی امیدی همچون نور ماه را در دل خود روشن کند.
بآب از تشنگی می ده نجاتشکه باشد آب تو آب حیاتش
هوش مصنوعی: با آب می‌توان به تشنهای کمک کرد و او را نجات داد، زیرا این آب میتواند حیاتش را تأمین کند.
بسرما گر شود از خویش نومیدبپوش از خلعت گرمش چو خورشید
هوش مصنوعی: اگر سرمای سخت شما را ناامید کند، بپوشید لباسی گرم که مانند خورشید شما را گرما بخشد.
بگرما چون نیابد مایه خوددلش آسوده کن در سایه خود
هوش مصنوعی: وقتی گرما به تو آسیبی نمیزند و میتوانی راحت باشی، خودت را در سایهای قرار بده که به تو آرامش بخشد و دلت را خوش کند.
باحسان باز گردد سیر احسانکه احسان را نشاید غیر احسان
هوش مصنوعی: اگر کسی کار نیک و احسانی انجام دهد، باید بدون چشمداشت و فقط به خاطر نیکی و خوبی به دیگران با همان روحیه نیکو ادامه دهد. احسان باید با احسان پاسخ داده شود و هرگز نباید به چیز دیگری تبدیل شود.
گل، از لطفی که دارد نوبهارانکند جا بر سر نسرین عذاران
هوش مصنوعی: گل به خاطر لطف و زیباییاش، در بهار جا را برای نسرینها میگیرد و میدرخشد.
خس و خاری که آتش برفروزدچو خیزد شعله، اول خود بسوزد
هوش مصنوعی: اگر خس و خاری آتش بگیرد و شعلهای بلند شود، ابتدا خود آن خس و خارو خواهد سوزاند.
من ره، تا برون از ره نیفتیمکن چه، تا درون چه نیفتی
هوش مصنوعی: برای اینکه در مسیر زندگی دچار انحراف نشوی، باید مراقب باشی و به راه خود ادامه دهی. اگر از هدف خود دور شوی، ممکن است به نتایج ناخوشایندی برسی.
سگی را گر بیازاری ببیدادز دورت بیند و آید بفریاد
هوش مصنوعی: اگر به سگی آزار برسانی، او از دور تو را میبیند و به کمک میآید.
ور از احسان نمایی ترک آزاربرد دامن کشانت جانب یار
هوش مصنوعی: اگر خوبی کنی و از آزار دیگران دست برداری، دامن تو به خاطر محبت و احسانت به سوی یار (محبوب) خواهد رفت.